Thứ Ba, tháng 1 17, 2017

Món Quà Vô Giá…. Trị

Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người-Việt Ngày 170116
Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài


Vladimir Putin vớ được cái phao “made in USA”   


* Vladimir Putin bị một thiếu nữ Ukraine cới trần phản đối khi thăm nước Đức năm 2013 *


Chúng ta cần Woddy Allen – không, tác phẩm hơi lạnh của ông vẫn có quá nhiều não tính – có lẽ Mel Brooks mới thích hợp cho cuốn phim chính trị giả tưởng đang thành hình. Mel Brooks có chất hề, hơi thô và khá tục, nên sẽ diễn lại trung thực và đầy mỉa mai vụ Liên bang Nga tìm cách bắt bí Donald Trump nhờ sự giúp đỡ tích cực của tình báo và các chính khách Hoa Kỳ….


Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài? Đây là hài kịch tục tĩu nhất.

Dẫn vào phim là vài hình ảnh nháng lửa bắt mắt. Hoa Kỳ là siêu cường toàn cầu, đã từng kín hở can dự vào nhiều chuyện trên thế giới. Việc này, nhiều người Mỹ không biết, hoặc chẳng quan tâm. Nhưng từ điện Kremlin, lãnh tụ Vladimir Putin thì chẳng thể tụ thủ bàng quan. Dầy kinh nghiệm tình báo khi là nhân viên cao cấp của KGB, và lại có trí nhớ, ông không hề quên.

Sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ, cuộc cách mạng muôn màu được Hoa Kỳ thổi lên cho các tổ chức dân sự tại Đông Âu và Trung Âu tiến hành, và bảo vệ bằng Minh ước Bắc Đại Tây Dương NATO. Lá chắn NATO lăn tới sát biên giới Liên bang Nga nay bị thu hẹp làm Putin hết hồn. Khi dân Ukraine biểu tình chống lãnh tụ thân Nga là Viktor Yanukovych khiến ông ta bỏ chạy qua Nga, Putin thấy rằng đấy là bàn tay của Mỹ trong bao tay bọc nhung của Âu Châu. 

Cho nên việc Putin trả đũa vào đầu năm 2014 là chuyện đương nhiên. Nhưng ông lại dụng võ hơn văn khi cho chiếm bán đảo Crimea và khuynh đảo miền Đông xứ Ukraine do một chính quyền thân Tây phương lãnh đạo. Về phần văn, Putin sức cùng lực kiệt không dùng pháo mà ném phao.

Chúng ta nhìn vào cận cảnh của khúc phim tranh cử đang được tổng dượt….

Từ vài tháng nay, có một tài liệu cho biết – biết chứ không thấy – rằng tình báo Nga nắm trong tay những điều có thể bắt bí Donald Trump nếu như ông ta đắc cử Tổng thống. Theo sự loan tải của truyền thông thì trong cuộc tranh cử năm 2016, một doanh nghiệp Mỹ tại thủ đô Washington đã lần lượt được hai thành phần tiếp xúc để thuê người điều tra sự thật ấy. Thứ nhất là các chính khách Cộng Hòa chống Trump, bên trong có nhiều tay lý luận thuộc xu hướng Tân Dân Chủ “neocons”. Thành phần thứ hai là giới Dân Chủ muốn ủng hộ ứng cử viên Hillary Clinton.

Người được doanh nghiệp này thuê để điều tra sự thật là Christopher Steele, cựu nhân viên phán gián thuộc cơ quan MI6 của Anh, cơ quan nổi tiếng trong điện ảnh với nhân vật James Bond có bí danh hay mã số Không Không Bảy.

Trong mọi cuộc tranh cử, việc phe này moi móc hoặc khai thác tỳ vết của phe kia là trò thường, và quá thường tại Hoa Kỳ từ thời lập quốc hơn 200 năm trước rồi. Nhưng, từ Hoa Kỳ mà đòi tìm vào mạng lưới tình báo Nga để kiếm ra cái sinh tử phù do lãnh tụ Putin muốn cấy trên lưng Donald Trump là chuyện bất thường. 

Nó gần với chính trị giả tưởng của điện ảnh Hollywood! Vì vậy mới cần danh hài Mel Brooks.

Theo một tiết lộ sau đó của báo chí Anh, điệp viên làm thuê là anh chàng Steele tìm ra chuyện quá động trời, nên xin điều tra… miễn phí! Động trời hơn, là ai trong số các chính khách Cộng Hòa bị thua trí Donald Trump mà xì tin vui cho ban tranh cử của Hillary Clinton? Có tay chuyên nghiệp lại xin điều tra miễn phí về kẻ thù chung là Donald Trump, làm sao mà từ chối được!

Ly kỳ hơn thế là góc cạnh khác của cuốn phim. Điệp viên “Không Không Thấy” Christoper Steele thấy mình ế khách. Ông rao bán tiết lộ động trời này mà chẳng ai mua. Cả hai phe Cộng Hòa chống Trump và ban tranh cử của Clinton đều lắc. Vẫn biết rằng họ có thừa trình độ nghiệp vụ - phim điệp viên chính trị giả tưởng mà – để xóa hết vết tay khi xài các tài liệu của Steele nhằm triệt hạ ứng cử viên Donald Trump, nhưng họ đều né.

Hai lần thất nghiệp ế khách, Christopher Steele bèn nghĩ tới dàn trống bỏi của truyền thông và các chính khách tà ma. Có hai nơi đã ngó vào chuyện đó. Thứ nhất là tờ lá cải MoJo hay Mother Jones của phe cực tả. Thứ hai là Nghị sĩ Cộng Hòa John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Hoa Kỳ, ứng cử viên không may trong cuộc tranh cử Tổng thống năm 2008. McCain bèn liên lạc với cơ quan FBI.

Nhưng…. “có người rủ nhân loại đi thăm địa ngục, mà không ai trả lời!”

Không, sai rồi!

Hòn đá quăng xuống giếng khô cũng có tiếng vang. Từ đầu Tháng Giêng, sau khi có kết quả bầu cử, giới lãnh đạo mạng lưới tình báo Hoa Kỳ đã trình lên Tổng thống Barack Obama và Tổng thống Tân cử Donald Trump hồ sơ rất bí mà không mật này. Trước khi ai đó xì tin ra ngoài thì truyền thông báo chí Hoa Kỳ có nghe nói hoặc biết được nội dung của hồ sơ 35 trang, mà không loan tải vì họ chẳng kiểm chứng được tính chất xác thực của việc anh chàng Steele điều tra vào tận gốc là mạng lưới tình báo của Nga. Chỉ sau khi cái mạng thổ tả BuzzFeed phanh phui hồ sơ này một ngày trước cuộc họp báo của ông Trump vàohôm 11 thì truyền thông có thể giá mới được lý cớ đầy đạo tắc là loan tải nội dung của một sự loan truyền không cơ sở. Nghĩa là dông dài nói thật về một tin láo!

Vì là cuốn phim gián điệp giả tưởng, chúng ta nên ngẫm lại một chút.

Thứ nhất, nếu tình báo của Putin, là FSB hay GRU, mà có lá bùa sẽ dùng sau khi Donald Trump làm Tổng thống thì việc lá bùa bị bóc quá sớm sẽ vô hiệu hóa âm mưu bắt bí Tổng thống Mỹ. Nhiều nhà báo hay tỷ phú chống Putin đã mất mạng vì… tai nạn ngay tại Anh quốc, cớ sao Christopher Steele vẫn sống nhăn, lại còn gặp một nhân viên cao cấp do John McCain gửi qua đó tìm hiểu? Chính Nghị sĩ McCain đã được một nhà ngoại giao lão thành của Anh rỉ tai cho chuyện này từ Tháng Sáu năm ngoái nên mới cho người qua Anh quốc nói chuyện cho sâu!

Ngoài giả thuyết về kinh doanh của Trump với Nga, chi tiết đầy màu sắc gợi dục của Hollywood rằng Trump có quan hệ với gái mại dâm tại Nga là điều cũng có thể kiểm chứng được. Vì sao Christopher Steele không có? Mà lại còn nói sai về lý lịch của một nhân vật thân tín của Trump là luât sư Michael Cohen, người chưa từng đặt chân tới Praha để găp tay chân của Putin. Một doanh nghiệp điều tra loại “thám tử tư” như Orbis Business Intelligence của anh chàng Steele hành nghề trong vùng đất xám chứ không phải tôn trọng luật pháp như cơ quan FBI, cho nên nếu có tang chứng thì cũng chỉ vừa đủ là thành chuyện lớn.

Nhưng dù tang chứng mỏng teng thì cũng chẳng hề có….

Vì vậy, một điệp viên Không Không Thấy mòn gót tại Thủ đô Hoa Kỳ mà chẳng vồ được khứa. Và bàn tay thô nhám của Putin cũng chẳng bắt được chàng khi Christopher Steele bịt mặt qua Nga hành nghề điều tra! Phải chăng, nhân vật thiên tài này cố bắn tiếng cho tình báo Nga là anh ta có gì đó mà Putin có thể sử dụng sau này? Chúng ta ra khỏi chuyện hài mà bước vào thế giới ảo.

Có thể là Liên bang Nga nắm được ba điều bốn chuyện về một doanh gia đa tài và đa tình như Donald Trump, mà hoàn toàn vô hiệu cho một âm mưu bắt bí hay tống tiền ở cấp quốc gia. Có khi tình báo Nga chẳng có gì hết ngoài những đồn đãi dơ bẩn do điệp viên Christopher Steele phóng ra cho truyền thông và chính giới Mỹ. Dọc đường, chính là cơ quan tình báo Hoa Kỳ lượm được và xài đỡ để triệt hạ uy tín cùa Donald Trump. Cơ quan ấy có thể là CIA, theo lời cáo buộc của ông Trump. Nhưng CIA lại có vỏ bọc khá kín, nhờ sự tiết lộ của chính John McCain hay thuộc cấp của ông trong phe chống Trump đến chiều!

Chiếu vào cận cảnh của Putin đang cười lạnh, người ta thấy điện Kremlin chẳng có con gà nào của mình trong cuộc tranh cử Tổng thống Hoa Kỳ mà chỉ cần quậy cho bõ ghét. Nhưng tiết lộ về ban tranh cử của Hillary Clinton hay về sự tham nhũng của Clinton Foundation không thể làm bà thất cử. Clinton thất cử vì sai lầm chiến lược khi bỏ ngỏ một số tiểu bang được Trump tận tình chiếu cố. Dù có ba đầu sáu tay, Putin cũng chẳng thể chỉ chiêu cho Trump về chiến lược tranh cử này! Putin không có kinh nghiệm tranh cử trong một thể chế cộng hòa liên bang có dân chủ.

Nhưng ông lại gặp may khi có sự trợ lực là giới ngoại giao Anh rất ghét Trump và lượm được Christopher Steele. Tay điệp viên này được việc vì có sự tin tưởng của cộng đồng tình báo Mỹ nên cứ rong chơi rồi bắn tin nhảm cho các thành phần chống Trump. Lạc quan thì ta cho là Putin tinh đời nên dùng đạn giả mà gây tiếng nổ thật. Bi quan thì ta cho rằng Moscow chẳng làm gì thì cũng có nhiều người đánh thẳng vào cơ chế quyền lực của Hoa Kỳ, là chức vụ Tổng thống.

Những người ấy là ai?

Là giới lãnh đạo cộng đồng tình báo Hoa Kỳ, bên trong có nhiều người chống Trump và đang lo sẽ mất chức? Chưa chắc. Họ làm đúng nghiệp vụ và trình lên Tổng thống đương nhiệm và Tổng thống Tân cử, nhưng sau đấy ai đó mới tiết lộ cho báo chí bên ngoài. Ai đó có thể là trong ban tham mưu của dân biểu nghị sĩ lãnh đạo các ủy ban hữu trách của Quốc hội. Cho tới nay, chưa hề thấy tin gì về ban tham mưu hay tranh cử của Hillary Clinton dính vào chuyện đó, họ chưa ra khỏi cơn bàng hoàng. Nhưng vai trò của John McCain là vấn đề cho đảng Cộng Hòa: Nghị sĩ Cộng Hòa Rand Paul của Texas tuyên bố là McCain đáng vào tù nếu là người tiết lộ! Rand Paul chẳng thuộc phe Trump….

Cuốn phim hài hước sẽ kết thúc ra sao?

Vladimir Putin chẳng bắt bí được Donald Trump và đang hậm hực thì được thuộc cấp báo cáo: “Thưa đồng chí, Washington vận hành đúng như mình đã biết, lần này thì truyền thông Mỹ còn tích cực giúp sức. Nay mai, tới lượt các danh tài nổi tiếng của Hollywood nhập cuộc. Họ đáng được huy chương của ta.”

Nay mai, ta sẽ biết cuốn phim nên có tên là “Bất Chiến Tự Nhiên Thành”, hay “Món Quà Vô Giá Trị?”

Thứ Hai, tháng 1 16, 2017

Về Nghệ Thuật Lãnh Đạo

Hùng Tâm - Người Việt Ngày



Sau khi ông Donald Trump đắc cử tổng thống, người ta thấy xuất hiện hai nhân vật dưới cùng một mái tóc kỳ dị.

Ðây là vị tổng thống thứ 45 của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ, người sẽ cứu nguy nước Mỹ và vãn hồi sức mạnh của đệ nhất siêu cường. Không, đây là kẻ bất thường sẽ đưa Hoa Kỳ xuống vực thẳm sau khi một số tiểu bang đã lầm bỏ phiếu cho ông. Cùng một người lại được trình bày dưới hai ánh sáng trái ngược! Dĩ nhiên sự thật không thể như hai khuynh hướng diễn tả quá đáng như thế và ông Trump cũng chưa kịp nghĩ đến các hồ sơ hay chánh sách đang được ban tham mưu chuẩn bị theo lời yêu cầu của mình. Ông phải làm những việc mà mọi lãnh đạo Hành pháp Hoa Kỳ từng phải làm trước đó: tìm ra các dân biểu nghị sĩ có khi chưa từng gặp mặt để liên lạc và thuyết phục. Nền dân chủ này không cho tổng thống được toàn quyền xây dựng, hay phá hoại, như đám người đa sự vẫn cứ tri hô!

Hồ sơ Người Việt sẽ tìm hiểu về chuyện rắc rối đó!

 
Thủ đô Mài mực Nhá chữ


Những ai có dịp sống và thật sự làm việc tại thủ đô Washington D.C. của Hoa Kỳ đều có thể biết đến một ngành sản xuất quan trọng nhất, đó là nghiên cứu và viết lách, với sự hỗ trợ của kỹ nghệ ấn loát và nghệ thuật đánh trống thổi kèn!

Ðấy là loại công việc toàn thời của nhiều thành phần chuyên nghiệp. Thứ nhất là các trung tâm nghiên cứu, “lò trí tuệ” hay think tanks, với nguyên liệu chính là dữ kiện và thống kê về kinh tế, xã hội, an ninh, khoa học hay ngoại giao. Thứ hai là những người có kinh nghiệm chính trị để đãi lọc các công trình nghiên cứu đó thành nhiều hồ sơ về chánh sách. Thứ tư là viên chức trong các phủ bộ đúc kết đề nghị về chánh sách ấy cho ai đó trình bày lên trên và tìm cách áp dụng. Thứ tư là những người có khả năng phê phán và… vứt các đề nghị đó vào sọt rác.

Thành phần thứ tư này mới thật sự có thế lực chính trị. Họ được dân chúng bầu lên hay được người lãnh đạo đề cử, để thực hiện những gì họ cho là có lợi nhất. Ðôi khi khái niệm “có lợi” này chẳng dính líu gì đến cái chuỗi sản xuất các chánh sách, là kỹ nghệ chính của thủ đô D.C. Nhiều khi, những chánh sách đề nghị chỉ là kết quả của các đợt vận động về tư tưởng và tiền bạc xuất phát từ các địa phương khác và dồn về trung tâm quyết định là thủ đô, nơi mà hệ thống thư lại của Hành pháp, Lập pháp, Tư pháp, Ngân Hàng Trung Ương và cả truyền thông báo chí đều hàng ngày hàng giờ vận hành như một tổ ong. Có khi là ổ kiến lửa, với rất nhiều tiếng động vo ve chung quanh kỹ nghệ mài mực nhá chữ hoặc tiết lộ linh tinh.

Hai loại diễn tả về Donald Trump, như người hùng hay kẻ hung, chính là sự vo ve đó!


Cái ngai tổng thống


Người đắc cử tổng thống Mỹ đều phải trước hết có tài tranh cử, chuyện không đương nhiên. 

Nhiều thống đốc tiểu bang có thành tích về lãnh đạo hành pháp vẫn có thể thất cử ngay từ vòng loại trong hai đảng chính. Nhiều dân biểu nghị sĩ dầy kinh nghiệm tranh cử mỗi hai năm hay sáu năm cũng vậy. Tài tranh cử khởi sự từ cái tài quy tụ nhân lực và tiền bạc để tổ chức ban tranh cử ngay từ những năm tháng đầu tiên và gặp nhiều thử thách bất ngờ, chẳng hạn như lần đó lại đụng phải ứng cử viên có tài hơn mình.

Khi tranh cử, không ứng cử viên tổng thống nào lại biết hết và có lập trường rõ rệt về từng hồ sơ của cả ngàn vấn đề mà mình sẽ giải quyết nếu thắng cử. Một số chính khách cố tìm hiểu với thành tâm và thiện chí để phác họa ra một chương trình hành động tương đối toàn diện, mà thường thì chẳng có cơ hội áp dụng khi đắc cử: vì tổng thống không có toàn quyền và thực tế chính trị quốc gia hay quốc tế lại có những khác biệt hay bất ngờ chẳng ai lường được trước.

Khi đắc cử và ngồi vào ghế tổng thống Hoa Kỳ, người lãnh đạo Hành pháp mới học tập lãnh đạo. 

Họ thành công nếu cho thấy họ hiểu ra mối quan tâm, lúc đó, của quần chúng và tìm cách thực hiện với nhiệt tình và cố gắng. Ít ai chứng minh được khả năng đó ngay từ đầu và thật ra, họ chỉ học nghệ thuật lãnh đạo sau khi nhậm chức. Người ta chỉ thấy được cái tài này sau khi tổng thống đã về hưu, thường thì phải sau cả chục năm!

Chúng ta có thể kiểm chứng ở nhiều tiền lệ trước Donald Trump.

Trước khi nhậm chức, Tổng Thống Franklin Roosevelt bị coi thường, là thiếu trí tuệ mà chỉ có tham vọng làm tổng thống. Ronald Reagan cũng vậy, là nghệ sĩ hạng B, không có dáng trí thức, sau hai nhiệm kỳ thống đốc tại California đã đòi làm tổng thống cả nước. Trước đấy, Harry Truman hay cả Dwight Eisenhower cũng có số phận tương tự, bị phê phán một cách nghiệt ngã là bất tài, hoặc lơ đãng!

Thế rồi sau khi thắng cử, họ mới thấy cái ngai tổng thống là có đầy gai.

Chung quanh là dàn đèn kéo quân của cả trăm nhân vật ẩn hiện, người nào cũng có sẵn bài bản về chánh sách lãnh đạo để mình chọn lựa. Ðấy là lúc tổng thống khám phá tính chất điên cuồng hỗn loạn của trung tâm quyền lực, nơi cuốn hút cả ngàn ý kiến hay tư tưởng từ khắp nơi mà ông phải cân nhắc, chọn lựa. Hầu hết đều là những gì xa lạ với chủ trương ban đầu khi ông ra tranh cử.

Harry Truman chủ trương tiếp tục chánh sách kinh tế xã hội của vị tiền nhiệm (New Deal) mà sau cùng lại mở ra chánh sách đối ngoại thời Chiến Tranh Lạnh. Anh hùng của Hoa Kỳ thời Thế Chiến II, Thống Tướng Dwight Eisenhower phải thiết lập một trật tự quốc tế mới và ưu tiên tránh được một trận chiến nguyên tử. Ronald Reagan vừa đắc cử thì kinh tế bị suy trầm nặng với di hại của nạn lạm phát và thất nghiệp, khi dân Mỹ và cả thế giới hoài nghi sức mạnh của Hoa Kỳ sau thảm kịch Việt Nam. George W. Bush là thống đốc có tài của Texas và dự tính cải cách kinh tế và xã hội Hoa Kỳ sau khi Chiến Tranh Lạnh kết thúc mà lãnh ngay một cuộc chiến khác. Chủ trương đối ngoại ôn nhu và khiêm nhường của ông bị gạt ra một bên và ông mở ra một cuộc chiến oai hùng rồi kéo dài trong mệt mỏi!

Ngồi trong Tòa Bạch Cung rồi, và phải cùng lúc giải quyết cả chục hồ sơ ưu tiên như nhau, Tổng thống Hoa Kỳ mới thấy các chánh sách được cả kỹ nghệ nghiên cứu và đãi lọc của thủ đô soạn thành dự luật chỉ là những đề nghị cục bộ nhìn từ một giác độ nhất định, vì mục tiêu nhất định. Tổng thống là lãnh tụ nhưng không lãnh những tụ bài rời rạc ở dưới đưa lên hay Quốc Hội chuyển qua mà phải quyết định dựa trên tổng thể. Ông không chiều theo những tính toán ấy mà khơi khơi chấp bút ban hành.

Nền dân chủ Hoa Kỳ rất nghi ngờ kỹ nghệ sản xuất số một của thủ đô là các memo hay đề nghị về chánh sách cứ tới tấp tung ra như bươm bướm. Trung tâm quyền lực của nước Mỹ phải quan tâm đến mối ưu tư của quần chúng và cử tri ở khắp nơi chứ không là giao điểm tư tưởng hay quyền lợi của thiếu số ưu tú tập trung trên đỉnh tháp. Tổng thống có tài là biết lắc đầu và gạt được các chánh sách đề nghị qua một bên vì thấy được ưu tư của quần chúng. Quan trọng nhất, ông phải thấy rằng mối ưu tư ấy có thể thay đổi!

Vụ khủng bố 9-11 khiến ông Bush 43 phải thay đổi, để từ vị trí anh hùng rơi vào hoàn cảnh của một tổng thống thất bại! Kế thừa di sản ấy, Tổng Thống Barack Obama muốn ưu tiên cải tạo xã hội và chấm dứt chiến tranh mà cuối cùng vẫn chưa giải quyết xong cuộc chiến, “có chính nghĩa” tại Afghanistan hay “phi chính nghĩa” tại Iraq, và để lại hồ sơ khủng bố Hồi Giáo cho người kế nhiệm.


Dị nhân Donald Trump

Sau khi nhìn lại bối cảnh quyết định của tổng thống Hoa Kỳ, chúng ta nói đến người sẽ tuyên thệ nhậm chức hôm Thứ Sáu 20 này, tỷ phú Donald Trump.

Ðặc tính của ông là khật khùng phát biểu rất nhiều mà cố tình không đưa ra một chủ trương hay chương trình hành động rõ rệt ngoài khẩu hiệu là vãn hồi sức mạnh kinh tế và an ninh của Hoa Kỳ. Hình như cái gì ông cũng muốn làm nhưng chẳng có chủ thuyết gì cả. Ông gặp sự phê phán còn nặng nề hơn hai vị tổng thống có đặc tính “cách mạng” của Thế kỷ 20 là Roosevelt và Reagan. Ông bị truyền thông và cánh tả đả kích mạnh nhất, nhưng cũng lại được phân nửa dân Mỹ tôn sùng như một vĩ nhân!

Cái tài của ông là tỏ vẻ khinh thường các chính khách và chính trị gia chuyên nghiệp, làm cho quần chúng bình dân lao động tin rằng ông hiểu nỗi niềm tâm tư của họ. Ông chọn những người làm được việc trong thực tế ở ngoài đời để giải quyết bài toán ấy cho quần chúng, từ vài ngàn việc làm trở đi, nhưng lại còn đệm thêm một yếu tố khác: sẽ thay đổi đường lối ngoại giao để bảo vệ quyền lợi chính đáng của Hoa Kỳ.

Dị nhân Donald Trump vừa nói toàn chuyện đại thể lại vừa đi vào tiểu tiết của dời thường mà bất chấp đặc sản của thủ đô là các phúc trình hay chi tiết về chánh sách quốc kế dân sinh! Quan trọng nhất, ông coi thường truyền thông báo chí và nói thẳng với quốc dân mà khỏi cần cái lọc của “đệ tứ quyền” hay các trung tâm hướng dẫn dư luận. Ông thực thi “dân chủ trực tiếp”!

Nhìn như vậy ta có thể nghĩ Donald Trump hiểu ra tinh túy của quyền lực tổng thống Hoa Kỳ.

Ông gần với triết lý của Ronald Reagan hơn là cách xử lý của Jimmy Carter. Tổng Thống Reagan bị chê là mơ hồ về nhiều chuyện chứ không chi ly cặn kẽ như Tổng Thống Carter, nhưng ông tái đắc cử và vẫn còn được ngưỡng mộ trong khi người ta nhớ đến Carter với sự ái ngại. Donald Trump cũng có dáng vẻ Reagan khi chọn người cộng sự. Ðấy là những người biết việc sẽ lo về chánh sách theo triết lý của ông, chứ tổng thống chỉ nhập cuộc khi có khủng hoảng!

Việc Thượng Viện Mỹ đang mở cuộc điều trần và phê chuẩn các nhân vật trong nội các Donald Trump có thể cho thấy tinh thần này.

_____

Kết luận ở đây là gì?

Nền dân chủ Hoa Kỳ thật “chẳng giống ai,” khác hẳn trường hợp lãnh đạo của Âu Châu hay Nhật, hoặc Ấn Ðộ. Donald Trump đang nhắc nhở chúng ta về đặc tính ấy của nước Mỹ.

Kinh Tế Trung Cộng - Viễn Ành 2017



Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người-Việt ngày 170109
"Kinh Tế cũng là Chính Trị"


Chính Bắc Kinh Mới Khó Lường Được Sức Mình   


* Tập Cận Bình sẽ tiếc Barack Obama *


Giới quan sát quốc tế cứ nói đến Tổng thống Tân cử Donald Trump như một nhân vật làm Trung Cộng khó ước tính được cách ứng phó vì tính chất thất thường của mình. Thật ra, chính Bắc Kinh cũng chưa tự lường được sức mình trước những bài toán quá lớn sẽ nổi cộm trong năm nay….

Sau khi đắc cử, ông Donald Trump gây lên một trận bão trong dư luận thế giới vì cho biết là từ nay Hoa Kỳ sẽ không chấp nhận luật chơi của Bắc Kinh trong quan hệ giữa hai nền kinh tế dẫn đầu thế giới tại hai bờ Thái Bình Dương. Những người quá quen với hình ảnh Trung Cộng như một cường quốc kinh tế đang lên và sẽ qua mặt Hoa Kỳ thì cho rằng ông Trump lấy rủi ro lớn khi gây ra một cuộc chiến mậu dịch với Bắc Kinh. Đối diện, một số người khác thì cho là trong mấy chục năm qua, Trung Cộng hưởng lợi nhờ Mỹ và đã đến lúc Hoa Kỳ cần tính lại.

Nhưng thay vì nhìn vào trận thế Mỹ-Hoa theo thế chiến hay hòa, tại sao ta không nhìn vào sự thật của kinh tế Trung Cộng?

Về bối cảnh thì sau khi Đặng Tiểu Bình tiến hành cải cách kinh tế, từ năm 1980 tới sau này, Trung Cộng có khoảng 36 năm tăng trưởng ngoạn mục, trung bình là 10% một năm trong ba chục năm liền. Nhưng, kể từ năm 2008 thì tình hình hết còn tốt đẹp như xưa. Những cây trái ngon ngọt nhất trong tầm tay đã được Thiên triều hái trọn. Thế rồi, khi thế giới bị Tổng suy trầm năm 2008-2009, Bắc Kinh phải tăng chi và bơm tín dụng kích thích kinh tế với hiệu quả ngày càng thấp và nay đang chất lên một núi nợ.

Nếu vụ khủng hoảng 2008 tại Hoa Kỳ và nạn Tổng suy trầm sau đó đã gây chấn động tại Âu Châu và đưa ông Barack Obama lên làm Tổng thống Hoa Kỳ thì di hại kế tiếp lại dẫn đến hiện tượng Donald Trump. Rồi vì quá chú ý đến các biến cố ấy ở nhà, người ta không thấy ra tình hình kinh tế quá tệ tại Hoa lục. Một số người hiếm hoi đã sớm báo động về nguy cơ khủng hoảng tài chánh tại Hoa lục rồi họ bị thực tế phủ nhận vì dường như Bắc Kinh vẫn có giải pháp thoát hiểm.

Sự thật thì khủng hoảng chưa xảy ra nhưng ngày càng cận kề, trong khi gánh nợ và nghĩa vụ hoàn trái ngày càng cao đang thu hẹp khả năng xoay trở của Bắc Kinh. Vì vậy, chưa cần nhìn vào “hiệu ứng Donald Trump”, bài này sẽ phân tích khả năng thoát hiểm của Trung Cộng kể từ năm nay. Với kết luận là… bất khả.

Kể từ năm 2016 là khi thế giới chờ đợi một vụ khủng hoảng tài chánh vì gánh nợ quá cao thì kinh tế Trung Cộng vẫn có đà tăng trưởng khoảng 6-7%. Dù hết là 10% như trong 30 năm liền, tốc độ trên vẫn được coi là khả quan hơn khối kinh tế Âu-Mỹ-Nhật đang “dẫy chết”. Nhưng đấy chỉ là con số biểu kiến khó tin, là chuyện cột báo này đã viết nhiều lần tới độ nhàm chán.

Mà để đạt mức tăng trưởng giả tạo ấy, Bắc Kinh lấy nhiều rủi ro lớn: lượng tín dụng bơm ra lại cao gấp ba chục lần sản lượng và việc chuyển hướng kinh tế dự kiến từ sau Đại hội Khóa 18 vẫn bị đình hoãn trong thực tế.

Ngay từ năm 2007, lãnh đạo Bắc Kinh thuộc thế hệ trước đã hiểu ra nhược điểm của chiến lược phát triển dựa trên đầu tư để xuất cảng bằng mọi giá. Nguyên Thủ tướng Ôn Gia Bảo gọi đó là “kinh tế bốn không”, không cân đối, không phối hợp, thiếu công bằng và không bền vững. Chủ trương mới được đề ra sau Đại hội đảng vào cuối năm 2012 là phải tìm lực đẩy ở sức tiêu thụ nội địa thay cho đầu tư và xuất cảng. Muốn có tiêu thụ nội địa thì phải có lợi tức, việc tái phân lợi tức có thể dẫn tới một đà tăng trưởng thấp hơn, chỉ còn khoảng 3% một năm. Đấy là giải pháp “lý tưởng” của nền kinh tế trưởng thành là thà ăn ít no lâu, dù chỉ có 3% thì vẫn còn khá hơn cả.

Nhưng vì “kinh tế cũng là chính trị”, lãnh đạo Bắc Kinh vẫn duy ý chí đề ra chỉ tiêu 6-7% và ráo riết bơm tín dụng mà không kịp chuyển hướng lên trình độ sản xuất khác. Khi cả thế giới nói đến nạn Tổng suy trầm và khủng hoảng của tư bản chủ nghĩa tại các nước Tâp phương với đà tăng trưởng chưa tới 1-2% thì tốc độ của Trung Cộng vẫn là ngoạn mục và gây ra sự khâm phục nên chẳng mấy ai tin là nạn khủng hoảng tài chánh có thể bùng nổ vì núi nợ xấu.

Sự thật kinh tế là tín dụng và đầu tư lại không có hiệu năng mà cứ trút vào khu vực doanh nghiệp nhà nước để sản xuất thừa. Và sự thật xã hội là các hộ gia đình không thể tiêu thụ những gì họ sản xuất ra vì có lợi tức quá thấp. Tại một quốc gia tự xưng danh xã hội chủ nghĩa thì đấy là một nghịch lý chính trị, và là mầm loạn.

Khi ra sức tập trung quyền lực, và vừa rồi còn công khai hài tội các đảng viên cao cấp nhất là có ý đồ chính trị - chứ không chỉ có hành vi tham nhũng - Chủ tịch Tập Cận Bình hiểu rõ yêu cầu của đảng. Thứ nhất là phải tái phân phối lợi tức từ khu vực kinh tế nhà nước - tại các đảng bộ địa phương trở đi – cho các hộ gia đình để nâng sức tiêu thụ nội địa. Thứ hai, phải khuyến kích tiêu thụ các loại hàng hóa và dịch vụ sản xuất theo phương thức thâm dụng nhân công hơn là tư bản và kỹ thuật, thì mới tránh được nạn thất nghiệp. Thứ ba, phải phá vỡ sự cấu kết chính trị và kinh doanh của tầng lớp đảng viên cao cấp trong khu vực kinh tế nhà nước dù biết thành phần này cũng là tay chân thân tộc của các Ủy viên trong Bộ Chính Trị.

Nếu không thể đáp ứng ba yêu cầu trên, lãnh đạo Bắc Kinh phải chấp nhận thực tế là kinh tế sẽ bị đình trệ trong dăm bảy năm tới! Nếu lại tiếp tục bơm tín dụng để đạp xe cho mạnh thì cỗ xe chỉ dẫn tới mé bờ khủng hoảng, là chuyện sẽ xảy ra từ năm nay trở đi.

Như trường hợp đã xảy ra trong các nước Tây phương, một vụ khủng hoảng tài chánh, hay một chuỗi ngân hàng vỡ nợ dây chuyền, sẽ chưa thể làm chế độ sụp đổ. Khủng hoảng tài chánh chỉ là phản ứng trục độc cần thiết để cơ thể kinh tế có nền móng kế toán tài chánh lành mạnh hơn. Nhưng trong một chế độ độc tài, với quyền lực tập trung và tuyên truyền trải rộng, việc hàng loạt doanh nghiệp và ngân hàng vỡ nợ sẽ khiến người dân hoài nghi khả năng lãnh đạo của đảng.

Khủng hoảng niềm tin của các nước dân chủ Tây phương có thể dẫn tới chuyện thất cử và thay đổi lãnh đạo cùng chánh sách. Tại một nước độc tài, người dân không có quyền chọn lựa ấy. Và trong khung cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, chính là các thị trường mới phán đoán khả năng lãnh đạo qua quyết định mua hay bán, làm lãi suất và phân lời tăng vọt. Khả năng ứng xử của Bắc Kinh đang được các thị trường phán đoán như vậy!

Điều ấy mới giải thích vì sao tuần qua phân lời trái phiếu đồng Nhân Dân Tệ giao dịch qua đêm ở hải ngoại bỗng tăng vọt lên mức cực kỳ bất thường là 105%. Hóa ra, giới có tiền tại Hoa lục đang ào ạt tháo chạy làm Bắc Kinh phải mất mấy trăm tỷ đô la trong dự trữ để giữ cho đồng bạc khỏi sụt giá. Trong khi ấy, Donald Trump và ban tham mưu cứ tri hô là Bắc Kinh can tội lũng đoạn tài chánh khi phá giá đồng Nguyên cho rẻ! Ngày mai này, Bắc Kinh còn bị kết tội là để cho các đại gia bơm tiền thổi lên bong bóng đầu cơ về gia cư và địa ốc tại Mỹ, Canada hay Úc Đại Lợi nữa. Đúng là bị oan vì ương….

Chưa ai thấy Donald Trump ra quân với các kiện tướng chuyên trị về đấu luật với Bắc Kinh, như Wilbur Ross, Peter Navarro và Robert Lighthiser trong các chức vụ Tổng trưởng Thương mại, Chủ tịch Hội đồng Thương mại Quốc gia và Đại sứ Thương mại, thì đã thấy Bắc Kinh hụt hơi đối phó với những biến động của thị trường!

Kinh tế chính trị học mà cũng có chuyện Giời Quả Báo?