Thứ Tư, tháng 9 02, 2015

Lườm Âm và Thầm Oán



Nguyễn-Xuân Nghĩa - Sống Ngày 150902
"Vùng Oanh Kích Tự Do"

Cậu bé Obama và con heo nái họ Tập 

 * Lại bị nó lừa rồi, hý họa của báo Mỹ *


Theo lẽ thường, người ta có thể ngó nghiêng để tỏ phản ứng. Người Bắc đanh đá gọi đó là “lườm”, khác với “nguýt” là nhìn với vẻ khiêu khích - mà thường thì chỉ khiêu khích ở đằng sau. Đấy là lẽ thường.


Trong thực tế của đời sống có thất tình lẫn lục dục – mười ba nỗi uẩn súc còn nặng hơn thập nhị nhân duyên – người ta có thể lườm thật mà cũng có thể… lườm giả. Nam giới nôm na thì chỉ biết trợn tròn con mắt, chứ phái đẹp mới có sự tinh tế mà, nói theo ngôn ngữ của các nhà văn đang tập văn chương Pháp, “ném cho một cái nhìn”. Khi họ ném cho một cái nhìn như cho một đóa hoa thì đấy là “lườm yêu”. Ai mà được cái lườm đó thì thấy là mình lên tiên.


Có lẽ đấy là tâm cảnh của Phan Khôi, khi cụ kết thúc bài “Tình Già” trong tiếng ngậm ngùi:
Hai mươi bốn năm sau
Tình cờ nơi đất khách gặp nhau!
Ðôi mái đầu đều bạc
Nếu chẳng quen lung, đố nhìn ra được!
Ôn chuyện cũ mà thôi.
Liếc đưa nhau đi rồi!
Con mắt còn có đuôi.


Người ta có thể đưa nhau đi bằng còn mắt.


Nhưng đấy là ta chưa biết gì về phái nữ. Người tuyệt vời nhất còn biết nhắm mắt rồi mới ban cho một cái lườm yêu. Người viết này xin gọi đó là “lườm âm”. Chữ này thì phải trình tòa để bảo vệ tác quyền mới được. Đàn ông nôm na thô lỗ thì chỉ biết nhìn đến rách toạc mí mắt, chứ chẳng bao giờ nhận được một cái lườm âm như một diễm phúc.


Mấy ngón đê mê hạnh phúc vừa gõ đến đây, người viết lại bị làm rộn! Khách có kẻ trợn mắt hỏi gặng: “Thời sự đang nóng bỏng như vậy mà quan bác lại phiếm về con mắt mỹ nhân là thế nào?”

Lại nghĩa vụ lao động nữa! Mệt.


***


Chẳng là người viết này vừa so sánh Trung Quốc với một gã khổng lồ đang ngả bàn đèn, tức là lăn kềnh xuống đất.


Cái họa của anh khổng lồ này là bị bó chân, một phong tục dành cho phụ nữ trong các gia đình quý phái. Hủ tục man rợ ấy xuất phát từ đời Tống và kéo dài ngàn năm cho đến sau đời Thanh mới tạm chấm dứt. Rồi lại được lãnh đạo Bắc Kinh tái tục.


Lần này, cách mạng còn đi xa hơn, nên bó chân cả nước trong chế độ chuyên chính.


Vì vậy, Trung Quốc mới là một anh khổng lồ có một tỷ 350 triệu dân, mà lại bị bó chân nên sau ba chục năm “cải cách khai phóng” của Đặng Tiểu Bình, đã nằm ngang tầm cỏ khi đòi chạy đua với thiên hạ. Đảng và nhà nước bó chân người dân nên bó luôn cả cái đầu của mình. Những kẻ ngu ngơ lú lẫn ở Hà Nội mà nhìn qua Đài Loan thì có thể thấy người Hoa bay nhẩy ra sao với lợi tức đồng niên cao hơn gấp ba người dân Hoa lục.

Và dân Đài Loan còn có quyền cho Quốc dân đảng hít đất trong cuộc bầu cử tới đây mà xứ sở vẫn có lãnh đạo.


Khách có vẻ chưa hài lòng với cách lung khởi của người viết nên lại nốc thêm một chung rượu nữa, mới hỏi tiếp. Chuyện bó chân đàn bà ăn nhậu gì tới màn oanh kích kỳ này? - Có chứ! Nhưng món ăn ngon thì phải ninh cho nhừ…. Hãy cứ uống rượu mà phê – nhưng không được phán!


Cái nếp văn hóa khinh miệt phụ nữ là chứng tật thâm căn cố đế của nền văn minh Trung Hoa. Qua đời Trung Cộng nó vẫn còn di căn. Vậy mà chúng ta vừa thấy vài chuyện lạ.


Đầu năm 2012, trùm công an của thành phố Trùng Khánh là Vương Lập Quân đã vào Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Thành Đô để xin tỵ nạn chính trị. Giữa năm 2015, Thượng tướng Quách Bá Hùng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị và Phó Chủ tịch Trung ương Quân ủy hội, bị điều tra về tội tham nhũng và hối mại quyền thế nên cũng tìm đường vượt biên.


Cả hai đều dùng mỹ nhân kế, nhưng với màu sắc xã hội chủ nghĩa: người muốn vào và kẻ muốn ra đều giả làm đàn bà!

Không có gì đau hơn cho bậc trượng phu lẫm liệt ấy là khi phải mượn xiêm y của phường thấp kém để cầu sống. Ôi cái nhục khăn yếm làm ta nhớ tới Gia Cát Lượng. Nhưng vì bị bó chân nên dù có mặc váy họ đi vẫn không thoát. Nên đang tu chùa huyền. Là đang ngồi tù!


Khách ngồi bên đã có vẻ hả hê nên vật lộn với chai rượu. Nhờ vậy, người viết này mới điều chỉnh tác xạ. Pháo vào nơi khác.


***


Vấn đề của Trung Quốc ngày nay không phải là kinh tế.


Sau khi các thị trường chứng khoán và hối đoái đều theo nhau sụt ván thiên từ Tháng Bảy qua Tháng Tám, kinh tế xứ này sẽ hạ cánh nặng nề rồi trôi vào khủng hoảng tài chánh vì núi nợ ngất trời, cao bằng 28 ngàn tỷ đô la. Số tỷ này là khái niệm trừu tượng. Có nói là bằng một ngàn triệu thì cũng chẳng ai rõ là gì. Thôi thỉ đếm: nếu đặt một tỷ bạc toàn là giấy 100 xuống sàn mà đếm, và một giây đếm được hai tờ như các kiểm phiếu viên ngày xưa thì gần hai tháng không ăn không ngủ mới đếm xong. Và 28 ngàn tỷ thì còn lâu hơn nữa.


Vấn đề của Trung Quốc cũng chẳng là xã hội.


Từ ngày đầu của năm 2015 đến nay thì trung bình cứ ba tuần lại có một tai nạn bất ngờ. Lại gõ sai rồi! Tai nạn chết người mà chẳng bất ngờ. Từ dẫm đạp lên nhau mà chết như tại Bến Thượng Hải vào đêm Giao thừa Tây đến vụ nổ các kho hóa chất ở Thiên Tân vào ngày 12 Tháng Tám, ở giữa điểm xuyết bằng vụ du thuyền bị lật trên sông Dương Tử khiến 442 người thiệt mạng, v.v… cái chuỗi “nhân họa” ấy là truyện dài không đoạn kết về một xã hội mà nhà nước không có cái cáng cấp cứu nạn nhân mà thừa cái còng để nhúp bất cứ ai nói khác với đảng.


Từ hai chuyện kinh tế và xã hội ngút ngàn đó, nếu có mù thì cũng phải thấy rằng vấn đề của Trung Quốc là chính trị. Hệ thống lãnh đạo bị thị trường quật ngược mà bộ máy nhà nước chống đỡ không nổi. “Phàm thế cuộc trong thiên hạ, tan rồi lại hợp, hợp rồi lại tan”… Tam quốc chí Diễn nghĩa của La Quán Trung đã mở đầu như vậy. Chuyện hợp tan của Trung Quốc đang tái diễn?


Có một người dù chẳng đọc sách Tầu cũng nói như vậy. Đó là Tổng thống Barack Obama của Hoa Kỳ! Oai chưa?


***

Tháng Năm năm 2014, sau một bài diễn văn tại trường Võ Bị Quốc Gia West Point với trọng tâm trình bày đối sách ngoại giao của Hoa Kỳ, vào ngày 29, Tổng thống Obama có cuộc phỏng vấn dài với đài phát thanh National Public Radio về cùng đề tài. Dư luận Á Châu đặc biệt chú ý đến một lời phát biểu của Tổng thống Mỹ về Trung Quốc, khi ông được hỏi về an ninh Đông Á. Đó là "quyền lợi chiến lược của nước Mỹ có thể bị đe dọa nếu Trung Quốc tan ra từng mảng" và "đấy là điều Hoa Kỳ không muốn".


Tổng thống Hoa Kỳ dựa trên những sự kiện nào để nói về nguy cơ tan rã của Trung Quốc khi cả thế giới đang e ngại sức mạnh quân sự của nền kinh tế đứng hạng nhì thế giới?


Người ta không quên cách nay đúng một năm, tại phiên họp cấp cao lần thứ năm giữa hai quốc gia, gọi là "Diễn đàn Đối thoại về An ninh Chiến lược và Kinh tế", lần đầu tiên mà Tổng trưởng Ngân khố Mỹ lại khuyến cáo Trung Quốc ngay tại thủ đô Mỹ, rằng kinh tế Mỹ đã chấn chỉnh nền móng và có 40 tháng tăng trưởng, còn Trung Quốc phải tiến hành chuyển hướng để duy trì tăng trưởng bền vững hơn trong tương lai, qua nhiều cải thiện cơ bản về cấu trúc và chính sách.


Từ một giác độ khác, giới quan sát kinh tế nói đến nhu cầu tái cân bằng chiến lược phát triển khi một thế hệ mới lên lãnh đạo xứ này từ Đại hội đảng khóa 18 vào cuối Tháng 11 năm 2012. Một năm sau Đại hội, cấp lãnh đạo như Chủ tịch Tập Cận Bình đề ra hướng cải cách qua Nghị quyết Ba của Hội nghị Ban chấp hành Trung ương khóa 18 vào cuối Tháng 11 năm 2013, và Thủ tướng Lý Khắc Cường qua bản báo cáo tại khóa họp Quốc hội vào đầu năm 2014.


Từ đó đến nay, Trung Quốc chưa chuyển hướng như đã đề ra. Ngược lại, Bắc Kinh tiếp tục nhiều biện pháp kích thích kinh tế để duy trì mức tăng trưởng theo chiều hướng bấp bênh cũ và vì vậy kinh tế xứ này khó thoát một vụ khủng hoảng.


Một năm sau, chúng ta đang tiến tới thời điểm khủng hoảng ấy.



Đấy là lúc thiên hạ phân vân. Khi nước Tầu có loạn vì nước toàn có lậu thì đệ nhất siêu cường Hoa Kỳ tính gì? Obama đã trả lời mà chẳng ai chịu nhớ: "Quyền lợi chiến lược của nước Mỹ có thể bị đe dọa nếu Trung Quốc tan ra từng mảng" - và "đấy là điều Hoa Kỳ không muốn".

Hoa Kỳ không muốn nhiều chuyện lắm mà cũng chẳng làm gì được. Với chính quyền Obama thì càng không làm gì được! Hãy nhìn thời sự thì biết. Vì vậy, Obama chỉ còn một cách là thầm oán khả năng chống đỡ quá tồi của Tập Cận Bình và tập đoàn bất tài vây quanh. Và ngồi trên đôi tay của mình. Vì thế,  khi hội kiến Obama vào Tháng Chín, Tập Cận Bình sẽ lại diễn vở mỹ nhân kế với màu sắc xã hội chủ nghĩa Trung Huê. Như con heo nái, họ Tập sẽ ai oán học phép… lườm âm. Mà Obama không hiểu.

Đúng là Ô Ba Mao.

“Kho Đạn” của Bắc Kinh

Nguyên Lam & Nguyễn Xuân Nghĩa, RFA Ngày 150902
Diễn đàn Kinh tế 

Bắc Kinh Còn Bao Nhiêu Tiền Để Cấp Cứu Kinh Tế?
 
Đôla Mỹ và đồng nhân dân tệ của Trung Quốc
* Đôla Mỹ và đồng Nguyên của Trung Quốc - Photo: RFA
 
 



Sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới từ năm 2001, Trung Quốc liên tục đạt xuất siêu và tích lũy một khối dự trữ ngoại tệ cao nhất thế giới vì tương đương với bốn ngàn tỷ Mỹ kim. Khi kinh tế hụt hơi thì khối dự trữ đó có thể là một loại quỹ chiến tranh để Bắc Kinh đối phó với thách đố của tình hình không? Diễn đàn Kinh tế tìm hiểu chuyện này qua phần trao đổi của Nguyên Lam với chuyên gia Nguyễn-Xuân Nghĩa, tư vấn kinh tế của ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do.

Nguyên Lam: Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, từ vài ngày qua, nhiều nguồn tin quốc tế báo tin là lãnh đạo Trung Quốc bắt đầu bán Công khố phiếu Hoa Kỳ trong kho dự trữ ngoại tệ để có thanh khoản ứng phó với nhiều khó khăn tài chính trước mặt. Động thái ấy gây quan ngại cho thị trường Hoa Kỳ vì có thể làm sụt giá trái phiếu và tăng phân lời hay lãi suất tại Mỹ. Trước khi tìm hiểu về hậu quả của biện pháp này, chúng ta sẽ vào cái gốc của hồ sơ ngoại hối của Bắc Kinh, là kho dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc. Xin đề nghị ông lần lượt trình bày cho bối cảnh của vấn đề.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Sau khi được gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO vào năm 2001, Trung Quốc mở rộng việc buôn bán với thế giới bên ngoài và đạt mức xuất siêu rất cao, là xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu. Nhờ số xuất siêu và chế độ kiểm soát ngoại hối, là can thiệp vào việc mua bán ngoại tệ với tỷ giá thấp của đồng nội tệ là đồng Nguyên, Trung Quốc tích lũy được một khối dự trữ ngoại tệ rất cao, có lúc được ước lượng là lên tới gần bốn ngàn tỷ.

- Chúng ta không quên là vào giai đoạn ấy, các nước Đông Á vừa bị vụ khủng hoảng tài chính biến thái thành khủng hoảng kinh tế nên xứ nào cũng có phản ứng tích lũy một khối ngoại tệ thật cao. Trung Quốc cũng vậy, mà dùng chính sách ngoại hối là hối suất thấp của đồng Nguyên để đông lạnh số tiền chảy vào kinh tế nhờ xuất khẩu nên mới có lượng dự trữ thuộc loại cao nhất.

- Với nhiều người thì đấy là một kho đạn hay một “quỹ chiến tranh” có thể giúp xứ này đối phó với dao động của thị trường và còn tác động vào quan hệ kinh tế với các nước khác theo chiều hướng có lợi cho mình. Thật ra tình hình đã đổi khác từ vài năm nay nên kho đạn ấy sắp cạn!

Nguyên Lam: Như mọi khi, ông khởi sự với một kết luận gây chú ý là kho đạn của Bắc Kinh đang cạn trong khi thế giới lại sợ rằng một chủ nợ của nước Mỹ đang bán tài sản làm kinh tế Hoa Kỳ sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, chúng ta tìm hiểu tiếp xem Trung Quốc đã làm gì với kho dự trữ ấy?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Nói chung, khi có một lượng tài sản trong tay, người ta không cất vào kho vì tài sản ấy có thể mất giá, mà nên đem đầu tư ra ngoài. Nhưng khi đầu tư thì cũng phải tính rằng đầu tư vào đâu thì có lời mà vẫn có thể kịp thời đổi ra tiền mặt cho an toàn. Vì vậy, có hai tiêu chuẩn quyết định cho việc sử dụng khối dự trữ ngoại tệ ấy, là đầu tư có lời mà an toàn.

- Theo hai tiêu chuẩn ấy, Trung Quốc đầu tư vào thị trường trái phiếu Hoa Kỳ, tức là cho nước Mỹ vay tiền bằng cách mua Công khố phiếu Mỹ. Lý do ở đây là thứ nhất, thị trường trái phiếu Hoa Kỳ có đặc tính sâu rộng nhất, lớn hơn tổng số của năm nước đi sau; và thứ hai, có mức lưu hoạt cao nhất, nghĩa là dễ đổi ra tiền mặt đem về cho an toàn mà ít bị mất giá. Thí dụ cho đơn giản là trên thị trường Mỹ, nếu có đem vào hay rút ra cả trăm tỷ thì cũng không gây dao động mạnh như với thị trường Nhật, Euro hay thị trường Anh, hoặc đồng Phật lăng Thụy Sĩ. Vì vậy, Bắc Kinh mới “chọn mặt gửi vàng”, bằng cách gửi tiền cho Mỹ vay.

- Huống hồ việc đó còn có lợi về ngoại thương cho Bắc Kinh là nhờ tiền nhiều và rẻ, thị trường Mỹ càng nhập khẩu hàng hóa và tạo ra việc làm cho nhân công Trung Quốc. Vì vậy, cùng với đà xuất siêu, Trung Quốc trở thành chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ, với tài sản Mỹ trị giá khỏang một ngàn bốn trăm tỷ đô la qua nhiều ngả đầu tư khác nhau.

Nguyên Lam: Có lẽ thính giả của chúng ta đang hiểu ra điều ông đã trình bày kỳ trước là một thế “phân công lao động” kỳ lạ, là Trung Quốc cho Mỹ vay tiền để dễ mua hàng của Trung Quốc và đôi bên đều có lọi trong thế hợp tác này. Có phải là như vậy không, thưa ông?


Hồi tháng 8 vừa qua Trung quốc đã cho phá giá đồng nhân dân tệ tới gần 2%
Hồi tháng 8 vừa qua Trung quốc đã cho phá giá đồng nhân dân tệ tới gần 2%
 

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa đúng vậy, nhưng ở đây ta nên chú ý đến hai mặt ấn tượng và thực tế hay hiện tượng và bản chất.

- Về hiện tượng thì Trung Quốc được tiếng là chủ nợ số một của Mỹ, tức là có thể chi phối kinh tế và cả chính trị Hoa Kỳ. Khi ấy, đã có người ví von với ngụ ngôn rằng Tầu là con kiến chắt bóp để nuôi con ve sầu Mỹ cứ ve ve suốt mùa Hè! Nhưng về thực chất thì như ta nói kỳ trước, họ giàng số phận kinh tế vào sức tiêu thụ của thị trường Mỹ, của người dân Mỹ. Sự thật thì Trung Quốc quá lệ thuộc vào xuất khẩu mà thị trường Mỹ lại chỉ nhập khẩu có 12% nhu cầu tiêu thụ. Hậu quả là Bắc Kinh được tiếng là chủ nợ số một của Mỹ mà cái miếng hay thực lực lại là túi bạc của dân Mỹ. Kể từ năm 2008, khi dân Mỹ tiêu xài ít và nhập khẩu ít hơn là Trung Quốc bắt đầu lâm nạn.

- Tôi phải nhắc lại và nhấn mạnh đến quan hệ ấy vì nhiều người có cảm quan sai, kể cả vài chính trị gia ồn ào của Hoa Kỳ, rằng Bắc Kinh có ý đồ lũng đoạn kinh tế Mỹ qua chính sách ngoại hối với đồng bạc rẻ để thành chủ nợ của Hoa Kỳ. Thực chất ở đây lại khác. Dù Bắc Kinh có ý thao túng đi nữa thì khách nợ số một là Mỹ mới nắm dao đằng chuôi với khoản tài sản rất lớn do Bắc Kinh gửi sang Mỹ qua khối Công khố phiếu này.

- Sáu năm về trước, một giới chức kinh tế cao cấp của Bắc Kinh đã than là dù ghét Mỹ lắm thì vẫn phải cho Mỹ vay tiền, tức là vẫn đầu tư tài sản của mình vào thị trường Hoa Kỳ. Vì vậy họ cố tìm các ngả đầu tư khác để dần dần bớt lệ thuộc vào mức tiêu xài của Hoa Kỳ. Chuyện ấy đã rõ rệt hơn kể từ năm 2013. Nói cho cùng, nếu kinh tế Trung Quốc thật sự vững mạnh và ổn định thì họ thiếu gì cơ hội đầu tư ở bên trong mà vì sao cứ gửi qua Mỹ với phân lời quá rẻ. Chỉ vì sự an toàn!

Nguyên Lam: Câu chuyện quả là ly kỳ! Bây giờ, ta mới nói đến kho đạn của Trung Quốc. Thưa ông, Bắc Kinh hiện có bao nhiêu tiền và xoay trở thế nào với cơn sóng gió tài chính đang xảy ra?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Theo các ước tính mới nhất thì dự trữ ngoại tệ của Bắc Kinh vào cuối Tháng Bảy lên tới ba ngàn 650 tỷ đô la, có giảm so với số cao nhất là gần bốn ngàn tỷ năm 2013. Trong số đó, Bắc Kinh có chừng một ngàn 200 tỷ trực tiếp mua Công khố phiếu của Mỹ và cỡ 200 tỷ mua gián tiếp qua một cơ sở của họ tại Bỉ, vị chi là 1.400 tỷ, dù có nhiều thì vẫn chưa tới 10% của số công trái Mỹ. Còn lại là hai ngàn 250 tỷ thì có 900 tỷ cam kết vào các kế hoạch bành trướng thế lực kinh tế của Bắc Kinh, như Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Cơ sở Á châu AIIB, hay Tân Ngân hàng Phát triển của nhóm BRICS, và hàng loạt dự án trong kế hoạch Nhất Đới Nhất Lộ của Con Đương Tơ Lụa. Ngoài ra, Bắc Kinh vừa trích ra  48 tỷ đô la cho Ngân hàng Phát triển Trung Quốc CDB và 45 tỷ đô la cho Ngân hàng Xuất Nhập Cảng Export-Import Bank of China.

- Bây giờ, giữa cơn khủng hoảng, nếu Bắc Kinh muốn giữ giá đồng Nguyên trong một hạn ngạch nhất định từ nay đến cuối năm thì có thể mất thêm mỗi tháng 40 tỷ đô la, tức là nội năm nay sẽ mất 200 tỷ nữa. Tất cả những số liệu trên chỉ là ước lượng và còn có thể thay đổi hàng ngày qua nhiều biến động dồn dập như ta có thể thấy trên các thị trường quốc tế. Và mình cũng chẳng nên quên núi nợ khổng lồ của Trung Quốc có thể đã vượt quá 28 ngàn tỷ đô la.

Nguyên Lam: Thưa ông, phải chăng vì vậy mà tuần qua Bắc Kinh bắt đầu bán Công khố phiếu Mỹ để thu về đồng đô la hầu ứng phó với những đòi hỏi mới? Nếu như vậy thì hậu quả sẽ là gì cho thị trường Hoa Kỳ?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Vì cảm quan ấn tượng sai, nhiều người cứ lo rằng khi Bắc Kinh bán Công khố phiếu Mỹ thì sẽ gây bất lợi cho Hoa Kỳ vì làm trái phiếu Mỹ mất giá, tức là làm tăng phân lời trái phiếu trên thị trường Hoa Kỳ khiến kinh tế Mỹ gặp khó khăn. Sự thật lại rắc rối hơn vậy.

- Việc Bắc Kinh bán tháo Công khố phiếu Mỹ không làm tăng lãi suất ngắn hạn trên thị trường Hoa Kỳ. Lãi suất ngắn hạn ấy là do Ngân hàng Trung ương Mỹ quyết định và có thể tăng nhẹ từ nay đến cuối năm sau khi đã hạ tới sàn từ cuối năm 2008. Lãi suất dài hạn thì tùy vào sự tính toán của thị trường theo quy luật cung cầu, nhưng tính toán đó thật ra vẫn căn cứ trên lãi suất ngắn hạn. Trong mấy ngày qua, khi Bắc Kinh kín đáo thông báo cho Bộ Ngân khố Hoa Kỳ và bắt đầu xả Công khố phiếu ra ngoài thì phân lời trái phiếu, là lãi suất dài hạn tại Mỹ, lại chẳng tăng như người ta sợ hãi. Ngay trong giả thuyết là phân lời tăng vọt vì sự hốt hoảng của thị trường thì Ngân hàng Trung ương Mỹ vẫn thừa khả năng chống đỡ. Đó là hoãn nâng lãi suất, hoặc thậm chí dùng lại biện pháp bất thường là “tăng mức lưu hoạt có định lượng” hay “quantitative easing”. Cụ thể là  mua vào Công khố phiếu và trả bằng đồng đô la, tức là bơm tiền vào kinh tế.

- Nhìn cách khác, nếu Bắc Kinh bán tháo tài sản của họ dưới dạng Công khố phiếu Mỹ thì tài sản đó càng mất giá và họ sẽ lỗ nhiều hơn khi tiếp tục bán ra. Ngược lại, hậu quả là việc Mỹ kim sụt giá chưa chắc đã gây họa cho Hoa Kỳ: tiền Mỹ càng sụt giá thì hàng Mỹ thêm rẻ và càng dễ bán. Hãy nhìn Nhật Bản mà xem, từ ba năm nay, Chính quyền của Thủ tướng Shizo Abe chỉ mong đồng Yen sụt giá để cứu nguy kinh tế của mình. Vả lại, tiền Mỹ sụt giá lại còn giảm áp suất quá tai hại hiện nay cho nhiều nước Á Châu!

Nguyên Lam: Nguyên Lam xin tổng kết cuộc trao đổi về “kho đạn của Bắc Kinh”. Thưa ông, thính giả của chúng ta nên ghi nhận những gì từ các chi tiết quá phức tạp về kinh tế tài chính lẫn chính trị của kho dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Lãnh đạo Bắc Kinh giàng số phận kinh tế của mình vào sức tiêu thụ và nhập khẩu của xứ khác nên lệ thuộc vào thiên hạ mà cứ tưởng là có thể xưng hùng xưng bá với khối dự trữ ngoại tệ rất cao. Thật ra, họ thắt lưng buộc bụng người dân để có một kho đạn chủ yếu vẫn là Made in USA. Có những lúc họ tưởng rằng sẽ dùng kho dự trữ ấy như võ khí để ép Mỹ mà chẳng biết là họ chỉ kê khẩu súng nước vào đầu nhà tiêu thụ Hoa Kỳ đang khát nước mà thôi!

- Phũ phàng hơn vậy là nay họ mới thấy mình hết đạn vì chỉ còn chừng 700 tỷ đô la để đối phó với đời. Khi ấy, mỗi tháng có thể mất 40 tỷ để giữ giá đồng Nguyên, hoặc sẽ mất 40 tỷ vì nạn tẩu tán tài sản khi đồng Nguyên sụt giá. Mất cửa này hay cửa khác thì cũng là mất thế lực và uy tín của một quốc gia chỉ có cái thế mà chưa có cái lực!

Nguyên Lam: Xin cảm tạ ông Nghĩa đã phân tích sự thể rất đỗi ly kỳ này.



Thứ Ba, tháng 9 01, 2015

Thế Giới Là Một Trường Bát Nháo



Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người Việt Ngày 150831
"Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài"

Hoa Kỳ Phân Cực – Trung Quốc Phân Vân   

* Tuột dốc tại Jackson Hole *




Nhìn từ bên ngoài, có gì đó rất lạ đang xảy ra tại Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Nhìn từ bên ngoài thì hình như trong cuộc tranh cử Tổng thống vào năm tới, đảng Dân Chủ thiếu ứng cử viên và cần đảng Cộng Hòa xuất cảng cho vài người trong số 17 chuẩn ứng cử viên đang xôn xao ngoài ngõ. Trong ý nghĩa ấy, Con Donald Cộng Hòa có thể là sản phẩm xuất cảng được.

Cũng nhìn từ bên ngoài thì giữa những dao động liên tục của thị trường tài chánh thế giới, “đệ tứ quyền” của nước Mỹ sau Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp – xin lỗi giới báo chí! - là Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ lại thiếu dữ kiện quyết định về việc có tăng lãi suất hay không sau kỳ họp ngày 16-17 của Tháng Chín.

Trong khi đó, cơ chế quyền lực số một, và duy nhất, của Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc là đảng ta, lại vừa diễn xong vở “Thiên Triều Giải Đế”, là Hoàng đế không mặc quần. Có gì đó còn lạ hơn đang xảy ra tại Trung Quốc.

***

Trong cuộc tranh cử Tổng thống vào năm 2016, đảng Dân Chủ đã có sẵn một ứng cử viên “tiên thiên”, tất yếu, bất khả tư nghị, chẳng thể bàn cãi, là cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton.

Với hành trang rất dày và tham vọng rất lớn, Hillay đã chuẩn bị cuộc tranh cử… từ 15 năm trước. Sau lần tuột tay vào năm 2008, Hillary càng chuẩn bị kỹ lưỡng hơn để không thể vuột ấn tín của đảng để cầm đầu liên danh Dân Chủ tiếp tục chánh sách của đảng ít ra là trong bốn năm nữa. Trước sự chuẩn bị của một người có ý chí, phương tiện và khả năng như vậy, đảng Dân Chủ cứ yên tâm.

Vì vậy, nhiều người có khả năng khác đã lặng lẽ đứng ngoài.

Ngoại lệ là Nghị sĩ Bernard “Bernie” Sanders của tiểu bang Vermont. Ông thấy Hillary chưa đủ cách mạng nên ra tranh cử để đưa nước Mỹ “tiến nhanh tiến mạnh tiến vững chắc lên xã hội chủ nghĩa”. Ít ai chú ý đến nhân vật rõ ràng là ngoài lệ này. Một ứng cử viên của ngoại ô tỉnh lẻ, cùng lắm thì trang hoàng cho đảng Dân Chủ cái vẻ đa nguyên.

Ngoại lệ kia là cựu Nghị sĩ Virginia, ông Jim Webb. Là người có tài, đức và viễn kiến về đối ngoại, ông Webb không hài lòng về vị trí và an ninh của Hoa Kỳ sau những năm cầm quyền của Tổng thống Barack Obama nên cũng bước ra tranh cử. Chủ trương trung tả về kinh tế - ưu lo cho giới trung lưu và triệt để giải trừ ảnh hưởng của tài phiệt Wall Street - không có sức kéo trong đảng Dân Chủ, vốn dĩ đã quen với loại khẩu hiệu đó. Con chương trình bảo vệ quyền lợi của nước Mỹ tại Đông Á lại có vẻ - có vẻ thôi – tương tự chiến lược “chuyển trục” của Hillary khi bà còn làm Ngoại trưởng. Vì vậy, bộ máy tranh cử của ông chưa gây được tiếng vang.

Nào ngờ, ứng cử viên tiên thiên là Hillary Clinton lại quá tiện thiện trong việc xử lý các văn kiện thuộc diện bí mật quốc gia khi bà làm Ngoại trưởng. Và những tai tiếng cùng các cuộc điều tra của nhà chức trách khiến dư luận ngày càng hoài nghi tinh thần khả tín của bà. Dù có tham vọng ngất trời thì cũng cần đạo đức tối thiểu thì mới có thể lãnh đạo quốc gia.

Tính chất “tất yếu” của Hillary bỗng dưng là vấn đề. Và “đạo đức cách mạng” của Bernie Sanders bỗng dưng thu hút cảm tình của nhiều người. Trong vài cuộc thăm dò ở các tiểu bang đầu tiên của vòng sơ bộ, Bernie có tỷ lệ hậu thuẫn cao hơn Hillary!

Đấy là lúc mà đảng Dân Chủ, và có thể cả Phủ tổng thống, phải nghĩ đến giải pháp khác.

Đem con ngựa già Joe Biden ra tắm rửa giữa sân. Với biệt tài phát biểu linh tinh, Joe Biden mới là người trung kiên có hy vọng bảo tồn được di sản cải tạo của Obama. Vài người đa nghi còn cho rằng chính Obama đã nhúng tay vào việc thay ngựa giữa dòng khi bổ nhiệm các thẩm phán đang mở cuộc điều tra về Hillary. Xưa nay, người viết không ưa “thuyết âm mưu” như vậy mà thật ra thì cũng chẳng biết thực hư, nên khỏi dám lạm bàn.

Chỉ kết luận rằng đảng Dân Chủ chủ quan nên thiếu chuẩn bị và hết người.

May là bên Cộng Hòa, tình hình còn nhốn nháo hơn với 17 chuẩn ứng cử viên.

Trên thị trường tư tưởng thì đấy là hiện tượng “mười phân vẹn mười”: ngần ấy nhân vật xuất hiện đã tung ra cả trăm ý hấp dẫn về việc… cải tạo nước Mỹ để ra khỏi tám năm cải tạo của Obama. Mỗi người một vẻ, một số nhân vật Cộng Hòa khai thác tinh thần giận dữ bất bình của quần chúng trong đảng để thu hút sự chú ý của dư luận. Thành phần hùng biện này đang chiếm đa số, được tỷ lệ hậu thuẫn cao hơn những người tự nghĩ là muốn lãnh đạo thì phải có cái gì khác hơn, thí dụ như sự điềm đạm, ngoài cái tài chửi bới và khiêu khích.

Vì vậy, vòng sơ bộ bên Cộng Hòa là cuộc tranh cãi triền miên, với một số nhân vật và đề nghị làm thiên hạ phân vân về tình trạng tâm thần của chính trường Hoa Kỳ. Dù sao, những người ăn nói cực đoan văng mạng nhất vẫn đang dẫn đầu và là niềm an ủi cho đảng Dân Chủ.

Người viết này không nói đến cuộc tranh cử Tổng thống khi chưa bóc tấm lịch qua năm 2016, nên chỉ quan sát một chính trường bát nháo và có cảm tưởng là hiện tượng “phân cực” – sự đối nghịch lập trường quá gay gắt – không xuất phát từ các chính khách ở trên. Nó là sự thật đáng ngại của xã hội Hoa Kỳ bên dưới, và các ứng cử viên cứ theo đó mà khai thác và diễn giải. Họ không lãnh đạo mà chạy theo những dư luận quá khích nhất để lấy điểm.

Bước sang những dao động của thị trường thì mình có thể quan sát được việc khác.

Không chỉ Hoa Kỳ mà cả thế giới đang chờ xem Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ quyết định thế nào về lãi suất liên ngân hàng đã được hạ tới gần số không từ Tháng 12 năm 2008. Sau vụ khủng hoảng tài chánh vào Tháng Chín năm 2008, ở giữa nạn suy trầm kinh tế, Hoa Kỳ đã hạ lãi suất tới sàn và tăng chi rồi đi vay tới mức kỷ lục mà không kích thích được nền kinh tế èo uột trong tình trạng Suy trầm Toàn cầu 2008-2009. Ngân hàng Trung ương Mỹ mới lấy quyết định táo bạo là ào ạt bơm tiền vào kinh tế qua ba đợt QE, “gia tăng mức lưu hoạt có định lượng”.

Kết quả là tình trạng tranh tối tranh sáng, tạm khá mà chưa khỏe, nhưng so với các nước khác thì vẫn sáng hơn cả. Và sau khi sụt giá vì tiền nhiều và rẻ làm thế giới lao đao, đồng Mỹ kim lại vọt lên giá làm thế giới lao đao thêm một lần nữa.

Bảy năm đã qua như vậy và đến hẹn lại lên, Hoa Kỳ có thể lại bị suy trầm nữa. Việc nâng lãi suất khỏi số không để trở lại trạng thái bình thường được nêu ra từ lâu nhưng là quyết định cực khó giữa tình trạng bấp bênh của kinh tế thế giới và bất trắc của kinh tế Hoa Kỳ. Hiệu ứng Trung Quốc, là sự sụp đổ của thị trường cổ phiếu vào Tháng Bảy nhồi theo việc phá giá đồng Nguyên vào Tháng Tám, càng làm thế giới hốt hoảng.

Định chế độc lập và có thẩm quyền sinh sát cho kinh tế Hoa Kỳ và thế giới là Ngân hàng Trung ương Mỹ mới được coi là cơ chế quyền lực thứ tư của chính trị Hoa Kỳ. Khốn nỗi cơ chế này lại phân vân như ta có thể thấy trong hội nghị hàng năm tại Jackson Hole của tiểu bang Wyoming vừa kết thúc hôm Thứ Bảy 29. Y như trên chính trường, từ hai cánh tả và hữu đã vang lên những yêu cầu trái ngược: hoãn tăng lãi suất khi kinh tế chưa hoàn toàn hồi phục; nên tăng lãi suất để chấm dứt việc phân bố tư bản quá lệch lạc chỉ có lợi cho thị trường chứng khoán và làm tiểu thương khó vay tiền.

Giữa tình trạng bất định ấy người ta mới thấy là Ngân hàng Trung ương Mỹ thiếu dữ kiện quyết định và mỗi lời phát biểu của giới chức hữu trách thuộc Hội đồng Tiền tệ FOMC lại làm cổ phiếu Hoa Kỳ và thế giới lên hay xuống giá.

Khi định chế này được gọi là Đệ tứ quyền, người ta mới thấy rằng đệ tứ quyền kia, là báo chí, lại chẳng biết gì hơn.

Không oan đâu.

***

Khi vụ khủng hoảng tài chánh rồi nạn Tổng suy trầm bùng nổ vào năm 2008, truyền thông Hoa Kỳ đã gây thêm hốt hoảng trong dư luận. Người ta phê phán tư bản chủ nghĩa, báo trước sự suy tàn của nước Mỹ và đề cao mô hình tư bản nhà nước của Trung Quốc với sự tỉnh táo can thiệp của nhà nước Bắc Kinh khiến xứ này vọt lên thành nền kinh tế đứng hạng nhì thế giới kể từ năm 2010. Nhiều người còn đoán thêm rằng Trung Quốc sắp vượt Hoa Kỳ.

Thế rồi cả cấu trúc kinh tế chính trị nguy nga đó sụp đổ trước sự bàng hoàng của nhiều người và làm thị trường chứng khoán Mỹ lẫn cả thế giới hoảng loạn.

Người ta đang chứng kiến một Cách mạng Tháng Tám bất ngờ khi đảng và nhà nước Trung Quốc vất vả như thày bói dọn cưới. Hàng loạt “nhân họa” như tai nạn tại Thiên Tân và nhiều nơi khác nhồi trong sự suy sụp liên tục của các thị trường chứng khoán và hối đoái của xứ này khiến người ta phát giác một sự thật bất ngờ. Vấn đề sắp tới của Trung Quốc không là hiện tượng hạ cánh nặng nề kéo theo khủng hoảng tài chánh, mà là hệ thống chính trị bất lực!

Truyền thông chê Mỹ và mê Tầu đang đổi đĩa phát thanh. Và gây nhiễu âm còn om xòm khó nghe hơn cuộc tranh cử Tổng thống!

Đúng là chuyện chỉ có tại nước Mỹ….