Đài Loan và Tầm Nhắm của Bắc Kinh

Hùng Tâm / Người Việt Ngày 141203

"Hồ Sơ Người-Việt"

Quốc dân đảng Trung Hoa bị dân Đài Loan trừng phạt

 *Giáo sư Kha Văn Triết, khi tranh cử chức Đô trưởng Đài Bắc *

Hôm Thứ Ba mùng hai, Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) là Mã Anh Cửu tuyên bố từ chức Chủ tịch Trung Hoa Quốc Dân Đảng. Quyết định của ông có hiệu lực ngay hôm sau. Dù hết lãnh đạo Quốc Dân Đảng (được quốc tế gọi tắt là KMT), Mã Anh Cửu vẫn là Tổng thống cho đến kỳ bầu cử tới vào năm 2016, trừ phi lại có một cuộc khủng hoảng nữa.

Có thể là vì tin rằng Mã Anh Cửu tiếp tục là Tổng thống Đài Loan, truyền thông Hoa Kỳ loan tin này rất ngắn. Tờ The Wall Street Journal chạy tin nhỏ bằng một bàn tay phụ nữ ở góc trang A10. 

Thật ra, chúng ta vừa chứng kiến một biến động có ý nghĩa. Đài Loan như một mẫu hạm lặng lẽ dời xa tầm nhắm của Bắc Kinh - và sẽ là vấn đề cho Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Cộng.

Về bối cảnh, hôm Thứ Bảy 29 Tháng 11 vừa qua, Đài Loan có cuộc bầu cử hội đồng hàng tỉnh và các chức vụ hành chánh cấp vùng và Quốc Dân Đảng đang nắm Hành pháp bị đại bại. Đến 60% người dân sẽ sống trong các đơn vị hành chánh có thị trưởng thuộc về đảng đối lập Dân Chủ Tiến Bộ (đảng Dân Tiến), được viết tắt theo Anh ngữ là DPP. 

Đấy là lý do khiến Thủ tướng Giang Nghi Hoa cùng nội các 81 người lập tức từ chức. Hôm sau, đến lượt Mã Anh Cửu cũng nhận trách nhiệm mà từ chức Chủ tịch Quốc Dân Đảng. "Hồ Sơ Người-Việt" sẽ tìm hiểu tại sao Quốc Dân Đảng vừa thất cử và hậu quả sẽ là gì? Nhìn theo tấm lịch thì người ta có thể thấy ra ba biến cố báo hiệu.

Hoa Hướng Dương

Thứ nhất là Hoa Hướng Dương. Dân Đài Loan bất mãn việc đảng cầm quyền xử thế với cuộc biểu tình phản đối của học sinh sinh viên vào ngày 18 Tháng Ba.

Trong các năm 1987 về sau, khi Anh Quốc thương thuyết với Bắc Kinh về quy chế tương lai của Hong Kong thì dân chúng Đài Loan đã biểu tình đòi dân chủ. Quốc Dân Đảng dưới quyền lãnh đạo của Tưởng Kinh Quốc (con trai Tưởng Giới Thạch) bắt đẩu chuyển hóa. Khi đó, thành tích đấu tranh của thanh niên Đài Loan là phong trào"Dã Bách Hợp Học Vận" (cuộc vận động hoa loa kèn dại của sinh viên học sinh - Wild Lily Student Movement) vào mùa Xuân năm 1990.

Mùa Xuân năm nay, ngày 18 Tháng Ba, sinh viên học sinh Đài Loan lại biểu tình phản đối hiệp định mà Chính quyền Mã Anh Cửu muốn ký với Bắc Kinh. Đấy là phong trào "Hoa hướng dương" ("Thái Dương Hoa Học Vận", Sunflower Movement). Họ chiếm Quốc hội (Lập pháp viện) và cả Hành pháp viện là trụ sở của hội đồng chính phủ, khiến Mã Anh Cửu phải nhượng bộ và trì hoãn thi hành chánh sách hợp tác khắng khít với Bắc Kinh.

Tham Nhũng Trong Đảng

Biến cố thứ hai là nạn tham nhũng trong bộ máy Quốc Dân Đảng.

Tai tiếng bùng nổ từ Tháng Chín về chế độ an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe với lời kết án của quần chúng về tình trạng tham nhũng trong bộ máy hành chánh và nhất là sự cấu kết của Quốc Dân Đảng với các đại doanh nghiệp, đa số tập trung ở thủ đô Đài Bắc. Trong vụ này, ta còn thấy ra nhiều nguyên nhân sâu xa hơn.

Trước tiên là người tiền nhiệm của Mã Anh Cửu là Tổng thống Trần Thủy Biền thuộc đảng Dân Tiến đã bị án 19 năm tù về tội tham nhũng khi còn tại chức từ năm 2000 đến 2008. Khi ấy, nhiều người cho vụ án này có nội dung chính trị do Quốc Dân Đảng dàn dựng. Nhưng khi Mã Anh Cửu lên lãnh đạo thì tình hình cũng chẳng khá hơn.

Chuyện thứ hai đằng sau những tai tiếng của hệ thống chính trị là việc Bác sĩ Kha Văn Triết, một Giáo sư đáng kính về những cống hiến y khoa, đã đắc cử chức Đô trưởng Đài Bắc ngày 29 vừa qua dù ông chưa hề là chính khách chuyên nghiệp. Giới trí thức ủng hộ ông Kha từ vòng sơ bộ, sau đó các đảng đối lập, dẫn đầu là Dân Tiến, dồn phiếu cho ông đắc cử tại một nơi được coi là thành trì của Quốc Dân Đảng.

Cùng với cuộc biểu tình của thanh niên sinh viên, việc Giáo sư Kha Văn Triết làm Đô trưởng và từ đó có thể ra tranh cử Tổng thống vào năm 2016 cho thấy sức mạnh của xã hội dân sự tại Đài Loan, khi người dân thật sự làm chủ và đánh bạt các thế lực kinh tế và chính trị.

Hiệu Ứng Hong Kong

Biến cố thứ ba mới là vụ khủng hoảng tại Hong Kong vào Tháng 10. Khi vụ khủng hoảng vừa bùng nổ thì từ đầu Tháng 10, "Hồ Sơ Người-Việt" đã trình bày bối cảnh của vấn đề ("Dân Chủ và 'Nhất Quốc Lưỡng Hệ' - Nguyên do sâu xa của vụ khủng hoảng tại Hong Kong"). Ở đây ta chỉ cần nhắc lại vài điểm chính.

Trong vụ này, khi dân Đài Loan thấy cảnh sát đàn áp sinh viên học sinh Hồng Công bằng dùi cui và lựu đạn cay, họ nghĩ nay đến số phận của mình nếu Quốc Dân Đảng tiếp tục chính sách hợp tác khắng khít với Bắc Kinh. Từ khi còn là Đô trưởng và ra tranh cử Tổng thống, ông Mã Anh Cửu đã chủ trương hội nhập kinh tế với Hoa lục trong tinh thần "nhất quốc lưỡng chế", là công nhận Đài Loan cũng là Trung Quốc nhưng theo một chế độ chính trị khác.

Tinh thần lưỡng chế cũng là giải pháp được Đặng Tiểu Bình đề nghị với Anh quốc khi thu hồi Hồng Công vào năm 1997. Kết quả là chế độ tự do chính trị cùa Hong Kong đang bị đe doạ và sinh viên bị đàn áp. Hậu quả của vụ Hong Kong là Quốc Dân Đảng bị trừng phạt tại Đài Loan!

Nếu đi xa hơn chuyện Quốc Dân Đảng, người ta còn thấy ra bàn tay của Bắc Kinh.

Tầm Với Quá Đà Của Trung Quốc

Trong cả hai việc ở hai nơi là Hồng Công và Đài Loan, ta thấy ra những tính toán bị dội ngược của Bắc Kinh.

Trung Quốc nghĩ rằng thị trường kinh tế Hoa lục là mồi nhử đắc dụng nhất để cả Hong Kong lẫn Đài Loan đều vì lợi ích kinh tế mà chấp nhận mô hình chính trị của đảng Cộng sản và từ đó Bắc Kinh sẽ thống nhất cả hai khu vực kinh tế này dưới màu cờ của đảng.

Tinh thần "nhất quốc lưỡng chế" mà họ nêu ra với Hong Kong và Đài Loan có hai vế trái ngược. "Nhất quốc" là Trung Quốc do đảng lãnh đạo mà cả hai khu vực này đều nên chấp nhận là thực thể chính đáng. Còn "Lưỡng chế" là hai chế độ chính trị - độc đảng tại Hoa lục và tự do tại Hong Kong hay dân chủ tại Đài Loan - thì Bắc Kinh sẽ lặng lẽ thủ tiêu khi sát nhập hay hội nhập hai khu vực này.

Quả nhiên là doanh gia Hong Kong và Đài Loan đều đầu tư vào Trung Quốc để kiếm lời rất bộn và còn tác động vào hệ thống chính trị ở trên. Nhưng nào ngờ là lãnh đạo Cộng sản bị phản ứng dội ngược từ người dân ở dưới.

Sau khi "hồi quy cố quốc", Hong Kong bị mất ưu điểm truyền thống là tự do và đa nguyên mà sức cạnh tranh về kinh tế lại còn sa sút hơn. Đài Loan cũng gặp hiện tượng đó.

Đảo quốc này có ưu thế dân chủ về chính trị và công bằng về xã hội, với vai trò quan trọng của nông nghiệp và tiểu doanh thương như hai lực đối trọng với các đại công ty tập trung ở Đài Bắc. Mười năm sau khi Đài Loan mở rộng hợp tác kinh tế với Bắc Kinh theo chủ trương của Quốc Dân Đảng thì các tổ hợp lớn của Đài Loan đều tìm cách đầu tư vào Hoa lục để kiếm lời. Nhưng các tiểu doanh nghiệp lại bị thiệt hại. Đài Loan mất ưu thế là trung tâm chế biến với nhân công rẻ và thật sự thì bị rút ruột với các cơ sở tiểu doanh hết còn ưu thế cạnh tranh.

Nguy hại hơn thế về kinh tế xã hội, chênh lệch giàu nghèo lại mở rộng y như tại Hong Kong. Vì vậy người dân của hai khu vực đều không hài lòng về chuyện hợp tác với Trung Quốc, nên mới biểu tình phản đối. Tầm với của Bắc Kinh đã đi quá đà và bị quật ngược.

Địa Dư và Dân Số

Toan tính hội nhập hay sát nhập của Bắc Kinh có thể đã bị cản trở nên họ nghĩ thời gian sẽ hàn gắn. Dăm ba năm nữa thì mọi chuyện rồi sẽ qua. Sự thật lại không được như vậy.

Sau khi bị Cộng sản đánh bại năm 1949, Quốc Dân Đảng cùng Tưởng Giới Thạch chạy qua Đài Loan với giấc mơ "quang phục Trung Hoa" mà coi thường dân bản xứ, là người thuộc sắc tộc khác hơn là dân "Mân Nam" gốc từ tỉnh Phúc Kiến. Mâu thuẫn giữa dân tỵ nạn với dân bản địa  được dẹp êm nhờ chánh sách cứng rắn của họ Tưởng.

Rồi hậu duệ của họ trong hệ thống Quốc Dân Đảng đã phát triển đảo quốc này với những thành quả chói lọi. Một trong nhiều hậu quả kinh tế xã hội là các thế lực kinh tế và đại doanh gia đều tập trung ở khu vực Đài Bắc. Trong khi ấy, miền Nam và miền Trung vẫn thiên về nông nghiệp và là nơi sinh hoạt của tiểu doanh nghiệp, là những đơn vị kinh tế đã đem lại ưu thế công bằng xã hội của Đài Loan. Ngày nay, đấy là nơi xuất phát lực lượng đối lập quy tụ vào đảng Dân Tiến.

Nhưng hai thế hệ sau thì tình hình còn thay đổi hơn nữa.

Một thí dụ là Lý Đăng Huy, người được coi là cha đẻ của nền dân chủ Đài Loan. Tốt nghiệp Đại học Cornell tại Hoa Kỳ, ông là người Hẹ, không thuộc cánh Mân Nam mà lên kế nhiệm Tưởng Kinh Quốc từ năm 1988. Ông lãnh đạo Quốc Dân Đảng, thúc đẩy dân chủ hóa và là người đầu tiên được bầu làm Tổng thống qua thể thức phổ thông đầu phiếu khi tái tranh cử vào năm 1996.

Khác với thành phần di tản từ Hoa lục, ông không đồng ý với giấc mơ thống nhất và còn chủ trương độc lập cho nên sau này ra khỏi Quốc Dân Đảng để lập ra một đảng nhỏ là "Liên minh Đoàn kết Đài Loan" (Taiwan Solidarity Union). Lý Đăng Huy không là ngoại lệ.

Con cháu của di dân từ Hoa lục không còn thiết tha gì đến giấc mơ "quang phục" hay thống nhất với Trung Quốc, mà cũng chẳng mặn mà gì về "bản sắc Trung Hoa" - do Bắc Kinh là đại biểu duy nhất. Họ muốn là công dân Đài Loan, một quốc gia độc lập.

Chiều hướng này sẽ tiếp tục nên Bắc Kinh mới nhức đầu!

___________________

Kết luận ở đây là gì?

Đừng nghĩ rằng Trung Hoa Quốc Dân Đảng tất nhiên là chống cộng.

Với mồi nhử kinh tế và cái danh hão của chủ nghĩa dân tộc, đảng Cộng sản Trung Quốc tưởng là sẽ thôn tính cả Đài Loan lẫn Hong Kong. Mà không xong.

Cớ sao đảng Cộng sản Việt Nam chưa thấy ra điều này? Vì bị mắc mồi Bắc Kinh?

Hương Nhài, Hương Cảng và Trung Ác Mộng

Nguyễn-Xuân Nghĩa - Việt Tribune Ngày 141010

Đừng tin bất cứ chuyện gì, cho tới khi Bắc Kinh phủ nhận!

 * Bao giờ Ba Đình sẽ tỉnh giấc Trung Ác Mộng như thế này? *

Đứng từ Tây phương chưa Cực Lạc mà còn có vẻ cực loạn - một phần nhờ Barack Obama – chúng ta rất dễ hiểu lầm về chuyện Hương Cảng.

Xưa nay, chúng ta quen gọi vùng đất ấy là Cảng Thơm, dịch nôm từ chữ Hương Cảng, rồi Hong Kong, Hồng Kông, Hồng Công, v.v...,  một deo đất gồm các bản đảo và quần đảo nhỏ ở cửa sông Châu Giang tuôn ra biển, được Đế quốc Anh xây dựng thành một hải cảng sầm uất trong không khí tự do. Bây giờ thì xin cứ tùy nghi gọi sao cũng được.

Khi vụ khủng hoảng Hương Cảng bùng nổ - tùy khả năng đo đếm thời gian, người ta định vị các cuộc biểu tình vào ngày 22 Tháng Chín, mùng một Tháng Bảy 2014, hay còn sớm hơn nữa - thế giới Tây phương và đa số chúng ta đều nhấn mạnh đến yêu cầu dân chủ của dân Hương Cảng.

Điều ấy rất đúng, tức là không sai – nhưng mà chưa đủ.

Không để chơi chữ, ta chẳng thể quên chuyện hương nhài xuất phát từ "Mùa Xuân Á Rập" vào đầu năm 2011 tại xứ Tunisie ở Bắc Phi.

Khi ấy, người ta nói đến cuộc cách mạng dân chủ, hay cách mạng hoa nhài, hoa lài, hoa jasmine, hoa mạt lợi. Nó phả hương thơm từ Trung Đông vào Trung Quốc mà lãnh đạo Bắc Kinh thấy tựa khói độc. Khi ấy, họ cho kiểm duyệt thông tin trên không gian điện toán, để giới trẻ Trung Quốc hay gốc Hoa ở mọi nơi khác không liên lạc với nhau trong nỗ lực kêu đòi dân chủ.

Nhớ lại thì nổi lên từ ngày 20 Tháng Hai năm 2011, phong trào vận động hoa nhài, hay "Mạt Lợi Hoa Hưng Động", quy tụ nhiều thành phần dân chúng khác nhau.

Đầu tiên là giới bất đồng chính kiến tại Hoa lục, gồm nhiều luật sư, nhà báo hay giáo sư, trí thức muốn có cải cách chính trị tại Trung Quốc. Năm đó, khuôn mặt nổi bật là nhà văn Lưu Hiểu Ba, vừa lãnh giải Nobel Hoà bình vào Tháng 10 năm 2010 thì bị tống giam. Người kia là nghệ sĩ Ải Vị Vị nổi danh quốc tế thì bị cầm tù 81 ngày về tội danh kinh tế liên quan đến... thuế khóa!

Thứ hai là học sinh và sinh viên thuộc thế hệ sinh sau vụ thảm sát Thiên An Môn năm 1989. Họ vẫn nuôi mộng canh tân xứ sở và khá thông thạo kỹ thuật thông tin điện tử nên có móc nối với tuổi trẻ bên ngoài qua các mạng lưới xã hội. Cũng do tinh thần duy tân của giới trẻ có học, gần như là truyền thống tại Trung Quốc từ trăm năm trước, mà sau này, năm nay, ta nghe nói đến hiện tượng "học vận", vận động của thanh thiếu niên có học. Thiếu niên có học khá tiêu biểu sau này là cậu Joshua Wong, mới 15 tuổi đã lâm trận và 17 tuổi trở thành kiện tướng của chiến dịch "Chiếm Đóng Trung Hoàng" vừa qua tại trung tâm Hương Cảng,

Thứ ba là thường dân, thành phần ít quan tâm đến các tư tưởng lớn về dân chủ nhưng bất mãn về nhiều chuyện thiết thực trong đời, như nạn tham nhũng, cường hào ác bá cướp đất, gây ô nhiễm môi sinh, tình trạng bất công xã hội, hay nạn dân công thất nghiệp v.v.... Mỗi nhóm bất bình lại tự phát biểu tình vì một số động lực mà chẳng phối hợp với nhau, cho tới khi có những nỗ lực vận động của giới trẻ.

Sau cùng là thanh thiếu niên bên ngoài Hoa lục, tại Đài Loan, Hương Cảng, Singapore, Seoul, và các nước Tây phương, nhất là Hoa Kỳ. Thời ấy, có một nhân vật đáng chú ý là Watson Meng với trang Boxun.com xuất phát tại tiểu bang North Carolina. Họ trao đổi thông tin trong ngoài, và giúp nhau vượt bức tường lửa để phanh phui nhiều chuyện, đôi khi còn tung tin đồn và gây nhiễu âm cho lãnh đạo Trung Quốc rượt đuổi để chống đỡ.

Chúng ta có thể thấy ra một quy luật phổ biến là "đừng tin bất cứ điều gì, cho tới khi nhà nước phủ nhận!"

Dĩ nhiên là nhà nước Bắc Kinh tố cáo các "thế lực thù nghịch" ở bên ngoài với hàm ý là Hoa Kỳ qua các tổ chức phi chính phủ NGO. Nhưng sự thật khó phủ nhận được là bên trong Hoa lục, Trung Quốc đã có sẵn mầm loạn.

Cuộc vận động hương nhài dẫn đến một hiện tượng lạ. Năm đó, người ta kêu gọi nhau quy tụ tại 13 thành phố và các địa điểm đông khách mà không để biểu tình - rất dễ bị nhốt. Họ  chỉ gọi nhau khơi khơi xuất hiện thật nhiều và... nhìn nhau. Vì vậy, lực lượng công an, cảnh sát và đám "thành quản" được tung ra khắp nơi và nhìn đâu cũng thấy kẻ thù.

Cái không khí khẩn trương đó mới phơi bày sự lúng túng của bộ máy đàn áp khi rơi vào cảnh ngộ "có tật giật mình".

Chi tiết còn thiếu trong cuộc vận động này là giải thích cho truyền thông Tây phương hiểu ra kỹ thuật đó. Lần này, thanh thiếu niên Hương Cảng đã cải tiến kỹ thuật đấu tranh và trình bày mạch lạc. Nhưng thế giới Tây phương lại hiểu lầm chuyện này thành một cuộc vận động cho dân chủ. Họ quên rằng cả vạn sinh viên học sinh Hương Cảng đã từng biểu tình hai năm về trước, vào ngày 29 Tháng Bảy 2012, để phản đối giáo trình do Bắc Kinh áp đặt với nội dung đề cao chủ nghĩa ái quốc theo định hướng của nhà nước cộng sản. Đấy là lúc Joshua Wong lần đầu lâm trận!

Thành thử, giới trẻ Hương Cảng, Đài Loan hay nhiều nơi khác không chấp nhận cái chuỗi chân lý lạc hậu: 1) "yêu nước là phải yêu xã hội chủ nghĩa", 2) "yêu xã hội chủ nghĩa là phải trung thành với đảng", vì 3) "đảng mới là đại diện chân chính của dân tộc Trung Hoa". Nôm na là dân Hương Cảng không chỉ kêu đòi dân chủ mà còn phủ nhận cái "định hướng xã hội chủ nghĩa với màu sắc Trung Hoa".

Vì vậy, vụ khủng hoảng không thu gọn vào vai trò của viên Hành chánh Trưởng quan Lương Chấn Anh, hay việc bộ máy chính quyền sở tại phải độc lập với Bắc Kinh, hoặc phải tôn trọng thể thức bầu cử đại diện theo phương thức trực tiếp kể từ năm 2017.

Cơn biến động còn vượt khỏi cuộc tranh luận về nguyên tắc "nhất quốc lưỡng chế" – one country, two systems – do Đặng Tiểu Bình đề ra khi thu hồi lại Hương Cảng với dụng ý trấn an để sẽ thu hồi cả Đài Loan.

Cuộc khủng hoảng bùng nổ vì nhiều người Hoa không muốn là thần dân của Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng sản. Họ chống lại hệ thống chính trị ấy đến độ sẵn sàng làm công dân của một nước Cộng hoà Đài Loan độc lập, hay là "dân Hong Kông", chứ không muốn là dân Trung Quốc. Chẳng những có tinh thần ly khai và chối bỏ căn cước hay bản sắc Trung Hoa để thành công dân quốc tế trong một thế giới đa nguyên rộng mở, họ còn muốn làm xã hội Trung Quốc đổi thay để theo kịp sự tiến hóa của nhân loại.

Nghĩa là sau 30 năm cải cách kinh tế để thành cường quốc, đảng Cộng sản lại thất bại với dự án phát huy chủ nghĩa quốc gia để củng cố vai trò lãnh đạo của đảng. Thất bại đầu tiên là từ bên trong khi tăng trưởng không đưa tới phát triển mà còn gây ra nhiều vấn đề vượt quá khả năng giải quyết của đảng. Để khỏa lấp nhược điểm ấy, đảng khích động tự ái dân tộc và chỉ ra kẻ thù ở bên ngoài qua các vụ tranh chấp về chủ quyền với lân bang.

Thí dụ điển hình là tranh chấp với Nhật về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư bùng nổ vào trung tuần Tháng Tám năm 2012. Khi đó lãnh đạo Bắc Kinh kín đáo cho phép người dân biểu tình chống Nhật tại nhiều thành phố, như Bắc Kinh, Thượng Hải, Trường Sa và cả Hương Cảng. Chỉ ba ngày sau là lại lật đật cấm đoán vì e sợ dân biểu tình sẽ nhân đó quay ra chống đảng!

Khi đó, chúng ta thấy ra hoàn cảnh cưỡi dân như cưỡi cọp của đảng.

Ngồi trên lưng phất cờ chỉ ra kẻ thù ở bát phương tứ hướng mà cứ sợ bị cọp vồ! Bây giờ thì chúng ta hiểu vì sao mà năm đó ngân sách cho việc bảo vệ an ninh trật tự bên trong lại còn cao hơn ngân sách quốc phòng để bành trướng sức mạnh quân sự ra ngoài.

Vì vậy, sau khi lãnh tụ mới là Tập Cận Bình nói đến "Trung Quốc Mộng" với tinh thần mị dân, ta vừa được nghe dân Hương Cảng trả lời về giấc mộng đó. Họ từ chối. Quả thật là cơn ác mộng cho đảng.

"Trung Ác Mộng" là một từ chính xác!