Tai Họa Kinh Tế Venezuela

Thanh Hà & Nguyễn-Xuân Nghĩa - RFI Phát thanh ngày 160426

Tạp Chí Kinh Tế  

Không phải do khủng hoảng dầu hỏa

* Cảnh cúp điện ở thành phố San Cristobal, bang Tachira, Venezuela, ngày 25/04/2016. REUTERS/Carlos Eduardo Ramirez *

Là một quốc gia có dự trữ dầu thô lớn nhất thế giới và sau một chục năm thịnh vượng, Venezuela phải ban hành «tình trạng khẩn cấp kinh tế»: lạm phát tăng 180 % trong năm 2015, dự trữ ngoại tệ bốc hơi mất một nửa trong ba năm, kịch bản vỡ nợ càng cận kề, tình trạng thiếu hụt lương thực trầm trọng đến mức báo động. Vì đâu Venezuela ra nông nỗi này?

Thời kỳ Venezuela có thể cưu mang Cuba nhờ có dầu hỏa đã đi qua. Sau một chu kỳ thịnh vượng dài nhất từ một thế kỷ qua, dự trữ ngoại tệ của Venezuela đang từ 29 tỷ đô la năm 2012, rơi xuống còn 15 tỷ năm ngoái. Nợ nước ngoài của Caracas lên tới 250 tỷ đô la. Chính quyền của tổng thống Maduro đã phải chi ra tới 27 tỷ chỉ để trả tiền lãi cho các chủ nợ trong năm 2015.

Tổng sản phẩm nội địa giảm mạnh trong hai năm liên tiếp (-3,9 % năm 2014 và - 5,7 % năm 2015). 95 % thu nhập quốc gia và 45 % ngân sách nhà nước lệ thuộc vào dầu hỏa đã giảm mất gần 70 % trong 2 năm qua. Tài chính và kinh tế của Venezuela điêu đứng theo. Bội chi ngân sách của Venezuela tương đương với từ 18 đến 20 % GDP.

Công quỹ cạn kiệt

Đối với một quốc gia đi theo mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa, đầu tư vào các chương trình xã hội để duy trì ổn định chính trị thì đây là một tai họa.

Như nhận xét của kinh tế gia ngân hàng Saxo Banque, Christopher Dembik, thực tế ngày nay là tại Venezuela, «người ta có thể xếp hàng cả ngày để mua được một lít sữa (…) quốc gia này thiếu đủ mọi thứ từ thịt gà, đến sữa, từ giấy vệ sinh và kể cả bao cao su… ».

Trả lời RFI tiếng Việt, chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa từ Hoa Kỳ, phác họa toàn cảnh đen tối cho Venezuela và theo ông, khủng hoảng của quốc gia châu Mỹ này «có nguồn cội sâu xa hơn nhiều so với khủng hoảng về dầu hỏa» mà các nhà sản xuất và xuất khẩu vàng đen trên thế giới phải trải qua:

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Venezuela khó tránh khủng hoảng, trước mắt thì đang bị sáu mối nguy đan kết: kinh tế bị lạm phát tới 300%; công khố hao hụt vì dầu thô sụt giá nên quốc gia có thể vỡ nợ; xã hội tắt đèn, ngày nghỉ cuối tuần vừa được kéo dài cho công chức vì cả nước hết điện khi hồ chứa nước trên con đập khổng lồ Guri bị cạn; nạn tham nhũng và tội ác tràn lan khiến dân chúng phẫn nộ ; hành chánh công quyền tê liệt không giải quyết nổi các nhu cầu xã hội, nhất là y tế và thuốc men. Lý do là vì chính quyền của tổng thống Nicolas Maduro và đảng Công nhân Thống nhất PSUV không dám cải cách vì sợ mất quyền trong khi phe đối lập thắng lớn từ cuối năm 2015 cũng chưa thống nhất được chủ trương về giải pháp kinh tế và chính trị.

«Không nên đổ lỗi cho khủng hoảng dầu hỏa»

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Vấn đề không là do dầu thô sụt giá, vì một nước lân bang là Mehicô cũng có sản lượng dầu rất lớn là hơn hai triệu thùng một ngày như Venezuela, nhưng Mêhicô không bị khủng hoảng sau khi cải cách để khỏi lệ thuộc vào nguồn thu năng lượng, ngày nay xuất cảng dầu thô chỉ chiếm 5% của tổng sản lượng nội địa. Trong khi đó tại Venezuela vẫn là 22,5%, hơn gấp bốn lần.

Thực ra nguy cơ khủng hoảng đã xuất hiện một lần vào năm 2000, nhưng cố tổng thống Hugo Chavez vẫn theo đường lối kinh tế xã hội chủ nghĩa cố hữu: tăng chi ngân sách để gây ấn tượng tăng trưởng, tiếp tục quốc hữu hóa nhiều khu vực sản xuất và kiểm soát giá cả làm lệch lạc bài toán kinh tế. Khi được Hugo Chavez chọn làm người kế nhiệm từ năm 2014, Nicolas Maduro vẫn theo đuổi đường hướng kinh tế tai hại đó mà thiếu uy tín chính trị như vị tiền nhiệm và xứ này gặp khó khăn từ đấy khi nguồn thu lớn nhất cho ngân sách là dầu thô bị sụt giá mất 2/3 kể từ 2011.

Mô hình kinh tế «sai lệch»

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tự xưng Mác-xít, sau khi đảo chánh với Chiến dịch Zamora năm 1992 và cầm quyền từ năm 1999, Hugo Chavez thiết lập một chế độ cai trị có hai đặc tính Nam Mỹ là quân phiệt và dựa vào tinh thần độc lập của lãnh tụ Simón Bolivar của thế kỷ 19.

Nhằm huy động quần chúng, Chavez đưa ra hai chủ trương kinh tế gọi là Chavismo: 1/ theo xã hội chủ nghĩa là quốc hữu hóa bộ máy sản xuất, nhất là năng lượng và công nghiệp nặng, và 2/ có mùi đại chúng, nôm na là mị dân, là cung cấp các dịch vụ xã hội cho dân nghèo, như y tế giáo dục và tiện ích công cộng với giá cực rẻ, gần như miễn phí.

Trong khi ấy, khai thác phản ứng độc lập và chống Mỹ, Chavez đả kích lý luận dân chủ là thân Tây phương, gây phân hóa trong đối lập và tuyên truyền cho ưu thế của một chế độ của dân nghèo và dám chống Mỹ.

Hậu quả của mô hình Chavismo là quản lý tồi tệ vì kém hiệu năng mà không bị cạnh tranh, và nuôi dưỡng tham nhũng trong đám tay chân của chế độ và gây lệch lạc trong các quyết định sung dụng tài nguyên. Thí dụ đã thấy là khu vực năng lượng, với tập đoàn dầu khí nhà nước Petroléos de Venezuela S.A., viết tắt là PDVSA, bị tụt hậu về kỹ thuật, ngốn nhiều điện mà khỏi cải tiến năng suất trong khi dân chúng được trợ giá để xài điện rất rẻ, nhiều nhất Nam Mỹ.

Người ta không tính ra phí tổn thật của các sản phẩm và tin là với lượng dầu thô đào từ lòng đất lên là sẽ có tiền thanh toán mọi sự. Khi giá dầu thô đã giảm, chế độ vẫn chẳng cải sửa vì lý do ý thức hệ, vì kế hoạch sai lệch, vì sợ xâm phạm vào quyền lợi mờ ám của các phe nhóm. Kết quả là nạn khan hiếm và lạm phát, là loại thuế mù quáng đánh vào túi tiền của dân nghèo.

Bài học nào cho mô hình Chavez?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Bài học Venezuela là mọi thứ trên đời đều có cái giá phải trả, mà ta chỉ thấy cái được trước mắt chứ không đếm ra cái mất. Mọi chế độ mị dân đều khai thác sự mù quáng của người dân để hứa hẹn điều bất khả cho tới ngày tính sổ là tình trạng phá sản lan rộng khi chế độ can thiệp và kiểm soát mọi việc để không có giải pháp thay thế.

Cũng vì vậy mà tương lai Venezuela là khủng hoảng kinh tế lồng trong bế tắc chính trị, khi đối lập chiếm đa số trong Quốc hội từ cuộc bầu cử 6/12/2015 mà đôi bên chưa ngã ngũ về năm sáu giải pháp chuyển quyền để chuyển hướng kinh tế. Vì vậy, một kịch bản đầy màu sắc Nam Mỹ vẫn có thể xảy ra dù với xác suất thấp, đó là quân đội sẽ lại đảo chánh.

 
Kinh nghiệm xã hội chủ nghĩa còn cho thấy các chế độ nhân danh dân nghèo lại định chế hóa nạn tham nhũng từ trên đầu với hệ thống quốc doanh, như chuyện đang xảy ra cho xứ Brésil cũng rất giàu có tại Nam Mỹ.

Lao Động và Bạo Động

Nguyên Lam & Nguyễn-Xuân Nghĩa, RFA Ngày 160504

"Diễn đàn Kinh tế"

Người cộng sản phá hoại lễ lao động ra sao?   

* Biểu tình đòi hỏi quyền lợi cho người lao động vào ngày Lễ Lao Động 1/5/2016 ở Đài Bắc, Đài Loan. AFP *   

Từ xa xưa, người Âu Châu theo ngoại giáo đã lấy mùng một Tháng Năm làm ngày nghỉ để mừng Xuân. Sau cuộc cách mạng công nghiệp, thì từ cuối thế kỷ 19, ngày mùng một Tháng Năm lại thành Lễ Lao Động mà chúng ta vừa chứng kiến một số biểu hiện náo loạn ở nhiều nơi.

 

Nạn nhân của chuyên chính vô sản   

Nguyên Lam: Nguyên Lam xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa. Thưa ông, chẳng biết là từ bao giờ người ta đã chọn ngày một Tháng Năm là ngày vinh danh người lao động và gọi đó là Lễ Lao Động. Nhưng năm nay, Lễ Lao Động lại được đánh dấu qua nhiều biến động và biểu tình phản đối trên thế giới trong khi thành phần lao động lại có vẻ như bị lãng quên hoặc bị ngược đãi. Tại sao lại như vậy, thưa ông?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Mọi sự có thể khởi đầu từ ngày 21 Tháng Tư năm 1856 tại Úc, khi thợ thuyền đình công để đòi quyền chỉ lao động tám tiếng một ngày thôi. Sau đấy, ngày bốn Tháng Năm năm 1886, bạo động bùng nổ tại khu Haymarket của thành phố Chicago khi người biểu tình tưởng niệm thợ thuyền đình công bị giết hôm trước và sở dĩ bùng nổ vì các nhóm vô chính phủ liệng bom vào cảnh sát. Vụ “Haymarket Riot” và các hoạt động đấu tranh của công nhân thợ thuyền dẫn tới quyết định của tổ chức Đệ Nhị Quốc Tế ra đời năm 1899 là từ năm đó chọn ngày một Tháng Năm của nền văn hóa nông nghiệp trước đó là ngày Lao Động Quốc Tế.

Nguyên Lam: Ông vừa giải thích rằng tổ chức Đệ Nhị Quốc Tế ra đời năm 1899 thì đã chọn ngày một Tháng Năm là ngày Lao Động Quốc Tế. Thưa ông, tổ chức ấy là gì?

Từ khi Liên Xô tan rã năm 1991, các nước Đông Âu và Trung Âu trong liên minh quân sự Warsaw lần lượt tự giải phóng và hội nhập thế giới dân chủ tại Tây Âu, rồi nhờ nhiều hồ sơ được họ giải mật sau đấy, thế giới mới thấy ra bàn tay Xô viết trong các cuộc bạo động nhân lễ Lao Động. Nguyễn-Xuân Nghĩa

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tổ chức Đệ Nhị Quốc Tế quy tụ các phong trào lao động và xã hội chủ nghĩa tại Âu Châu nhưng không chủ trương xây dựng ách độc tài nhờ chế độ chuyên chính vô sản và vì vậy bị phong trào cộng sản kết án là cải lương, là thỏa hiệp với tư bản chủ nghĩa. Ba chục năm sau Đệ Nhị Quốc Tế, khi cộng sản đã cướp chính quyền tại Nga, thì năm 1919, Liên bang Xô viết thời Lenin mới lập ra tổ chức gọi là Đệ Tam Quốc Tế nhằm gồm thâu các phong trào cộng sản trên thế giới vào một mối, dưới sự lãnh đạo và yểm trợ của Liên Xô. Dù tổ chức này được Stalin giải tán năm 1943 vì cần hợp tác với các nước Tây phương trong Thế chiến II, mục tiêu quốc tế vận của Nga thì vẫn không dời đổi.

- Từ nguyên thủy, ngày Lao Động là một sinh hoạt chính đáng của cánh tả. Nhưng về sau lại là cơ hội cho các nhóm vô chính phủ và cộng sản khai thác thành ngày bạo động. Truyền thống ấy kéo dài khá lâu mà nhiều người có thể đã quên rồi.

Nguyên Lam: Có lẽ chúng ta phải trở ngược lên lịch sử thì mới thấy ra tình trạng bạo động trong ngày Lao Động. Xin ông trình bày thêm cho thính giả của chúng ta hiểu ra điều ấy.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi không dám nói dài, nhưng thời Chiến tranh lạnh, mình đếm gọn cho dễ nhớ là từ 1949 đến 1989, Liên Xô yểm trợ các nhóm đấu tranh thân cộng trên thế giới để tấn công tư bản chủ nghĩa, kinh tế thị trường và các chế độ dân chủ nhằm phá vỡ chánh sách be bờ của Hoa Kỳ và khuynh đảo các nước không cộng sản. Các tổ chức bạo động này tung hoành mạnh tại Âu Châu, Nhật Bản và thậm chí ngay tại Hoa Kỳ, với nhiều thành tích rợn người, kể cả vụ bắt cóc và hạ sát Thủ tướng Ý là ông Aldo Moro vào năm 1978.

- Thế rồi từ khi Liên Xô tan rã năm 1991, các nước Đông Âu và Trung Âu trong liên minh quân sự Warsaw lần lượt tự giải phóng và hội nhập thế giới dân chủ tại Tây Âu, rồi nhờ nhiều hồ sơ được họ giải mật sau đấy, thế giới mới thấy ra bàn tay Xô viết trong các cuộc bạo động nhân lễ Lao Động. Khi đó, thiên hạ còn biết thêm về các hoạt động khủng bố nhân danh người lao động, trong khi chính thành phần lao động mới thật là nạn nhân của chuyên chính vô sản.

Nguyên Lam: Thưa ông, sau khi “tổ quốc xã hội chủ nghĩa” của thế giới cộng sản là Liên Xô sụp đổ vào cuối năm 1991 thì các tổ chức bạo động này trôi về đâu?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Có nhiều trường hợp biến dạng khác nhau mà tôi chỉ xin tóm lược.

Cảnh sát đụng độ người lao động biểu tình vào ngày Lễ Lao Động ở Manila, Philippines hôm 1/5/2016. AFP PHOTO.

- Tại Nam Mỹ, nhiều lực lượng du kích theo chủ nghĩa Marx đã chấm dứt cảnh nội chiến mà thành đảng chính trị. Thí dụ tốt đẹp nhất là Mặt trận Giải phóng Quốc gia El Salvador (Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional), năm 2009, đảng này thắng cử, lãnh tụ là nhà báo Mauricio Funes lên làm Tổng thống. Dĩ nhiên là khi chuyển hướng đấu tranh thì phong trào bị rạn nứt, nhưng đa số vẫn thắng để tiến lên con đường ôn hòa.

- Trường hợp kia là bà Dilma Roussef của xứ Brazil cũng giã từ võ khí trong du kích chiến, bà tham gia đấu tranh chính trị trong đảng Công Nhân Brazil rồi lên làm Tổng thống từ năm 2011. Ngày nay, Chính quyền của bà bị khủng hoảng, bản thân bà bị áp lực phải từ chức vì tội gian dối với hệ thống tài chánh công quyền. Lễ Lao Động thành cơ hội cho thiên hạ biểu tình phản đối! Trường hợp đối nghịch là phong trào Revolunionary Armed Forces of Colombia (FARC) thì sáng tạo hơn: nó thành tổ chức buôn lậu ma túy, bắt cóc tống tiền, nay đang đi vào tàn lụi.

Nguyên Lam: Thế còn tại Âu Châu, là cái nôi của xã hội chủ nghĩa và lại tiếp giáp với nước Nga, các tổ chức bạo động đã xoay trở thế nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Các nước theo xã hội chủ nghĩa ôn hòa tại Bắc Âu thì còn đỡ, hay đảng Cộng sản Pháp đã từ bỏ lý luận chuyên chính vô sản chứ phong trào khủng bố nhân danh giai cấp lao động vẫn tồn tại ở hai nước ven bờ Địa Trung Hải là Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ. Thời Chiến tranh lạnh, hai xứ này là biên vực của Minh ước NATO trong chánh sách be bờ chống cộng của Hoa Kỳ nên tinh thần chống Mỹ và chống NATO vẫn là ngọn lửa nung nấu tinh thần “cách mạng” của các tổ chức võ trang Mác-xít.

- Ngày nay, dù Liên Xô đã tan rã, Liên bang Nga vẫn tích cực tác động, xứ Thổ là Turkey chưa giải quyết nổi bài toán khủng bố Mác-xít. Hai lực lượng có thành tích nhất là Đảng Công nhân Kurdistan (Kurdistan Workers’ Party hay PKK) và Mặt trận Nhân dân cách mạng Giải phóng (Revolutionary People’s Liberation Party-Front, DHKP-C). Với đảng PKK của sắc dân Kurd thì chính quyền có hy vọng hòa giải nên lâu lâu mới xảy ra vài vụ xung đột nhỏ giữa các nhóm võ trang người Kurd với nhà chức trách. Tình trạng của đảng DHKP-C thì rắc rối hơn vì lực lượng này chưa từ bỏ tham vọng lật đổ chính quyền để thiết lập chế độ cộng sản. Với cấp số có bảy ngàn người, họ không thể thành công, nhưng tiếp tục là lực lượng khủng bố tự sát qua nhiều vụ lẻ tẻ mà vẫn đáng ngại. Thật ra, mối nguy khủng bố lớn nhất cho Turkey chính là phong trào Hồi giáo cực đoan và Lễ Lao Động vừa qua tương đối là êm ả trừ rủi ro khủng bố!

Nguyên Lam: Bước qua Hy Lạp thì tình hình ra sao, thưa ông vì xứ này vừa bị khủng hoảng của đồng Euro lại vừa là cửa ngõ của các nạn dân từ Trung Đông tràn lên?

Nguyễn-Xuân Nghĩa:  - Ta nên nhớ là năm 1975, Liên Xô yểm trợ việc thành lập tổ chức du kích xưng danh Cách mạng 17 Tháng 11 là Revolutionary Organization 17 November, lấy tên từ vụ nổi dậy của sinh viên Đại học Bách Khoa Athens chống chế độ quân phiệt vào năm 1973 - ngày 17 là ngày cuối của ba ngày bạo động. Thành tích của lực lượng gọi tắt là 17N là nhiều vụ ám sát và khủng bố kéo dài từ 1975 cho đến khi Liên Xô tan rã. Tổ chức này tồn tại cho tới 2002 mới bị tiêu diệt sau một vụ đánh bom không thành và các lãnh tụ lẫn cơ sở đều sa lưới.

- Nhưng từ tinh thần Mác-xít của lực lượng 17N người ta lại thấy một biến thái mới là sự ra đời của nhóm cực đoan “Đấu Tranh Cách Mạng” theo xu hướng vô chính phủ. Nhóm này hoạt động mạnh trong các năm 2003-2011 với thành tích cướp của giết người, phá ngân hàng hay tấn công các doanh nghiệp quốc tế. Lâu lâu thì họ gửi bom thư cho các viên chức công quyền Hy Lạp, các sứ quán Tây phương hay cả Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy. Ngày nay, loại hoạt động khủng bố ấy vẫn còn tại Hy Lạp, nhưng hết bóng dáng công nhân thợ thuyền. Năm ngoái, nhân Lễ Lao Động, Tổng trưởng Tài chính Yanis Varoufakis còn bị một đám vô chính phủ hành hung ngay tại nhà hàng dù ông là trí thức cực tả, chẳng hề mang tinh thần phục Mỹ hay bảo vệ tư bản chủ nghĩa.

 

Ý nghĩa ngày Lễ Lao Động ở Châu Á

Tại Việt Nam thì vụ khủng hoảng Vũng Áng và nạn cá chết hàng loạt khiến mấy ngàn người xuống đường biểu tình khắp nơi. Chuyện éo le là một chế độ xưng danh xã hội chủ nghĩa của giai cấp nhân dân lao động lại ra tay đàn áp người dân ngay trong Lễ Lao Động. Nguyễn-Xuân Nghĩa

Nguyên Lam: Chúng ta trở về Châu Á, trong đó có Việt Nam và Lễ Lao Động xảy ra một ngày sau biến cố 30 Tháng Tư 1975, với các vụ biểu tình tại nhiều thành phố vì nạn cá chết suốt một dọc mấy tỉnh Miền Trung do những nguyên nhân gì thì nhà nước chưa giải thích được. Thưa ông, ngày Lễ Lao Động còn ý nghĩa gì không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ta phải trở lên đầu nguồn là Trung Quốc đã vì trong ngày trọng đại ấy người ta cũng thấy có biểu tình! Trung Quốc có hai triệu bảy “dân công” không được trả lương đã đình công hàng loạt tại nhiều tỉnh và thành phố mà báo chí không được phép loan tin. Ngoài ra, bộ đội phục viên cũng đi biểu tình vì thất nghiệp và đấy là điều đáng ngại vì quân đội là trụ cột bảo vệ chế độ và có thế lực về kinh tế ở các địa phương. Sự kiện đó là cái mầm bất ổn cho Trung Quốc.

- Tại Việt Nam thì vụ khủng hoảng Vũng Áng và nạn cá chết hàng loạt khiến mấy ngàn người xuống đường biểu tình khắp nơi. Chuyện éo le là một chế độ xưng danh xã hội chủ nghĩa của giai cấp nhân dân lao động lại ra tay đàn áp người dân ngay trong Lễ Lao Động mà chẳng dám động tới công nhân Trung Quốc trong khu Công nghiệp Vũng Áng của tỉnh Hà Tĩnh.

Nguyên Lam: Xin hỏi ông một câu là báo chí trong nước không được loan tin về hàng loạt các cuộc biểu tình ở nhiều nơi mà lại viết rằng đồng bào chào mừng ngày 30 Tháng Tư trong yên bình. Ông nghĩ sao về hiện tượng đó?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi thông cảm với nền báo chí không có quyền tự do thông tin nên chẳng trách gì ai. Nhưng khi báo chí trong nước cứ nói ngược sự thật, là mọi việc vẫn yên bình thì tôi thiển nghĩ rằng chúng ta nên nhìn xa hơn một chút. Người làm báo cũng là dân Việt, làm sao mà họ không thấy đau lòng vì nạn hạn hán và ngập mặn ở đồng bằng Cửu Long tiếp theo là nạn ô nhiễm môi sinh khiến cá chết trắng bờ ở ngoài biển miền Trung. Ở ngoài Đông Hải thì Trung Quốc lộng hành trước sự câm nín của các quan chức Hà Nội. Không được loan tin là dân chúng biểu tình thì họ bèn nói ngược, rằng mọi sự vẫn bình yên trong ngày đại thắng mùa Xuân. Kết quả là gì? Là làm người dân càng nổi điên về sự dối trá của chế độ. Biết đâu chừng, đấy là một cách đóng góp tinh vi của nhà báo cho cái sức bật của người dân.

- Tổng kết lại, Lễ Lao Động là phản ứng của những người có thiện chí trước những đổi thay ban đầu của cách mạng công nghiệp. Họ có thiện chí cải sửa hơn là đạp đổ tất cả bằng bạo lực. Nhưng người cộng sản lại khai thác phản ứng đó để thiết lập nền chuyên chính nên lễ lao động lại là cơ hội bạo động và kết quả là ách chuyên chính trên đầu giai cấp vô sản. Sau khi đã bị khủng hoảng, hai chế độ cộng sản Trung Quốc và Việt Nam đã khai thác kinh tế thị trường cho mình mà vẫn chẳng quan tâm gì đến điều kiện lao động của người dân và các cuộc diễn hành mừng Lễ Lao Động của họ trở thành hài kịch. Người cộng sản mà có thể dựng hài kịch trên bi kịch lầm than của cả nước thì họ có tâm lý bất bình thường.

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ Đài Á Châu Tự Do xin cảm tạ ông Nghĩa về bài tổng kết này.

Đừng Hãm Em Chứ

Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người Việt Ngày160502

"Kinh Tế Cũng Là Chính Trị"

Xuất nhập không bình an

 * Donald Trump và trái táo cấm trong hồng tâm của Trung Cộng *

Cuộc tranh cử tổng thống năm nay tại Hoa Kỳ đạt nhiều kỷ lục nhưng hôm Chủ Nhật vừa qua lại có thêm một thành tích lạ: hơi “sexy” khi nói về quan hệ kinh tế. Dĩ nhiên, người có thể hết hợp được khía cạnh gợi dục với kinh tế thì vẫn là tỷ phú Donald Trump! Bà Hillary Clinton mà leo vào chốn ấy thì… eo ơi.

Số là nói về quan hệ ngoại thương của Hoa Kỳ với Trung Quốc, ứng cử viên bạo miệng The Donald bèn hiếp dâm ngôn ngữ và dùng ngay chữ… hiếp dâm - rape.

“Không thể tiếp tục để Trung Quốc hãm hiếp nước ta, là điều họ đang làm”. Lý do chỉ vì kinh tế Mỹ bị nhập siêu, là nhập cảng nhiều hơn xuất cảng, với kinh tế Trung Quốc. Thật ra, tư tưởng có màu sắc tình dục ấy lởn vởn trong đầu Donald Trump từ lâu: ông nói ra chuyện hãm hiếp khi thăm một doanh nhiệp sản xuất chiến cụ tại New Hampshire vào năm 2011.

Nhưng dù rằng đấy cũng là đề tài ăn khách, bài này không có mục đích dùng tâm phân học tìm hiểu những ẩn ức sinh lý của một ứng cử viên!  Như tên gọi của cột mục, bài này sẽ nói về “kinh tế cũng là chính trị”. Hiền khô.

Quả thật là sau khi mở cửa cho Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO vào năm 2000, Hoa Kỳ nhập cảng nhiều hơn từ Trung Quốc và bị nhập siêu ngày một cao. Nhưng đấy chỉ là sự chuyển dịch trong quan hệ ngoại thương với các nước, vì Mỹ đạt xuất siêu với nhiều xứ khác khi kinh tế Trung Quốc trở thành hãng xưởng toàn cầu, chuyên trị về sản xuất và các mặt hàng tiêu dùng về công nghiệp nhẹ khiến các nước kia phải thay đổi cơ cấu sản xuất qua chuỗi cung ứng là mua từ đâu, làm gì và bán đi đâu. Thứ nữa, trong các món hàng dán nhãn Made in China, và mua từ Trung Quốc, có tới 60% là công lao – hay lợi nhuận - của doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào Hoa lục.

Dù sao, việc Hoa Kỳ bị nhập siêu với Trung Quốc cũng là vấn đề chính trị, được hâm nóng mỗi khi có bầu cử, hai năm hay bốn năm lại nổi một lần. Và việc chính giới Hoa Kỳ nêu thành vấn đề cũng có lợi vì phần nào giới hạn được các thủ đoạn tà ma của Bắc Kinh như yểm trợ doanh nghiệp nhà nước với lãi suất rẻ hoặc bán hàng với giá bèo nhờ hối suất thấp của đồng bạc.

Nhưng từ đó mà la toáng rằng Mỹ bị Tầu hiếp thì chẳng biết Donald Trump có học võ bà… Phó Đoan trong truyện Số Đỏ của Vũ Trọng Phụng hay chăng!

Xin hãy nói về bối cảnh kinh tế đã. Sau vụ khủng hoảng tài chánh năm 2008 khiến kinh tế Âu-Mỹ bị suy trầm khi Nhật chưa ra khỏi nạn suy sụp từ năm 1993, thế giới bị nạn Tổng suy trầm 2008-2009 với hậu quả là số tổng cầu sút giảm. Vì vậy, xứ nào sống nhờ xuất cảng, với tỷ trọng cao của xuất cảng trong Tổng sản lượng GDP, thì xứ đó bị khốn. Thế rồi, cũng do cuộc cách mạng về thuật lý (technology) khai thác dầu khí, Hoa Kỳ còn thành đại gia sản xuất dầu, làm cho chênh lệch cung cầu về dầu khí càng nghiêng đổ và giá dầu tuột dốc, từ hơm trăm bạc một thùng nay chỉ còn 40 đồng. Các nước xuất cảng dầu thô lại càng khó sống. Nói chung, các nước xuất cảng thương phẩm, như nguyên nhiên vật liệu hay kim loại và nông sản, thì dễ chết vì thương phẩm mất giá.

Tóm lại, đấy là cuộc khủng hoảng của các nước xuất cảng.

Trong số này, vò một chục quốc gia là nạn nhân, xếp loại theo mức xuất cảng và ngành xuất cảng, là Trung Quốc, Liên bang Nga, Saudi Arabia, Nam Hàn, Úc, Zambia, Angola, Nigeria, Nam Phi và cả Mông Cổ. Bên cạnh đó, có năm nước đang bị rủi ro lớn cũng vì quá lệ thuộc vào xuất cảng mà chưa là nạn nhân vì còn có thể xoay trở là Đức, Chile, Đài Loan, Azerbaijan và Turkmenistan. Còn Venezuela và Brazil thì đang bị khủng hoảng chính trị nên dù có xuất nhập gì thì cũng chẳng bình an.

Nạn nhân bị nguy ngập nhất chính là Trung Quốc, thủ phạm của một vụ hiếp dâm trong đầu của Donald Trump. Thế còn nạn nhân của chuyện cưỡng bức là Hoa Kỳ thì sao?

Hoa Kỳ là người vắng mặt lẫy lừng trong vụ khủng hoảng này vì xuất cảng chỉ chiếm có 13,5% của Tổng sản lượng mà 40% của số hàng xuất ra ngòai là bán cho Canada và Mexico. Mặt chăn gối bên kia là nước Mỹ có sức tiêu thụ rất cao, chừng 70% Tổng sản lượng mà chủ yếu tới gần 88% lại tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ do mình sản xuất lấy, kể cả các món hàng dán nhãn Made in China do doanh nghiệp Mỹ nhờ nhân công Trung Quốc ráp chế hộ. Vì ít lệ thuộc vào xuất cảng nên kinh tế Hoa Kỳ hồi phục nhanh hơn các nước công nghiệp tiên tiến Âu Mỹ Nhật. Nhanh hơn mà chưa mạnh thì tại lý do chính trị, xin tạm gác ra khỏi chuyện hãm hiếp kinh tế này.

Đâm ra, phải chăng doanh gia Donald Trump không nhìn thấy hai chuyển động trái chiều? Một là Trung Quốc vẫn còn lệ thuộc vào kinh tế bên ngoài nên mới tơi tả xiêm y. Còn Hoa Kỳ thì tương đối được che chắn nhờ khả năng tự cung tự cấp nên vẫn sướng rêm mé đìu hiu của thiên hạ. Đã nói về xuất nhập bình an thì xin thêm rằng một đại gia về xuất cảng – và mẫu mực năm xưa của Bắc Kinh – là Nhật Bản thì đã biết thân biết phận mà đổi chiến lược: xuất cảng Nhật chỉ còn chiếm 16% của GDP.

Bảo rằng Donald Trump không nhìn thấy khác biệt Mỹ-Tầu mà lầu bầu về nạn hãm hiếp thì e là sai. Đã làm giàu trong lãnh vực địa ốc ở nhiều nơi, ông ta phải biết về nạn tẩu tán tài sản của Trung Quốc khi các đại gia có tiền và có quyền đang tìm bãi đáp ở nước ngoài và bơm tiền vào khu vực địa ốc của Canada, Úc, và cả Hoa Kỳ. “Đất lành chim đậu” là một thành ngữ mà Ta Tầu gì đều hiểu. Trong cõi đất lành ấy, có những khoảnh đất nào của Trump thì ta chưa biết!

Đâm ra, thủ vai ứng cử viên “phi chính trị” và khinh thường các chính khách, Donald Trump giỏi võ ngang tầm Vi Tiểu Bảo. Ông biết ve vuốt mọi bất mãn của cử tri với cách phát ngôn sống sượng làm nhiều ngưởi hể hả. Thành phần không theo kịp đòi hỏi của cạnh tranh thì có thể mất việc hoặc đành phải lãnh lương thấp và hậm hực oán ghét tiến trình toàn cầu hóa.

Họ được Donald Trump bốc lên ngai ái quốc khi nước Mỹ bị quân Tầu hãm hiếp! Đấy là khía cạnh kinh tế của “chủ thuyết” Trump đang dần dần thành hình với cái nhãn “Hoa Kỳ Trên Hết”.

Chúng ta đã quá thất vọng với các chính khách chuyên nghiệp vì chuyện hứa hẹn và thỏa hiệp kinh niên của họ để tái đắc cử. Lần này, năm nay, mình có một nhân vật phi chính khách với khả năng hứa hẹn còn cao cấp hơn. Mà nói cho công bằng hay hợp tình hợp lý, trước thái độ ngang ngược của Bắc Kinh, nếu ông Trump thổi được một phong trào chống Tầu trong dư luận Mỹ thì mình cũng chẳng nên than!

Có khi còn biếu thêm cái quạt để chàng quạt cho tắt bếp Thiên Tào! Nếu chàng thành công, ta sẽ thấy đồng Nguyên thành đồng sứt trong một trận chiến ngoại tệ kinh hồn. Và đấy là lúc bà con ta nên… mua vàng.