Tư Bản Chủ Nghĩa và Bất Công Xã Hội

Nguyên Lam & Nguyễn Xuân Nghĩa, RFA Ngày 151223

"Diễn đàn Kinh tế" 

Tư bản chủ nghĩa có giải phóng con người trên thế giới  

* Chiến dịch bầu cử năm 2016 ở Hoa Kỳ - Ảnh AFP * 

Năm 2016, Hoa Kỳ lại có tổng tuyển cử để dân chúng bầu lại chức vụ Tổng thống, toàn thể 435 Dân biểu Hạ viện, một phần ba các Nghị sĩ Thượng viện và vài chục Thống đốc Tiểu bang cùng nhiều chức vụ dân cử địa phương. Trong cuộc tranh cử, một vấn đề được nêu ra là nạn bất công xã hội khi một thiểu số làm giàu quá nhanh mà lợi tức của giới trung lưu và nghèo lại giảm sút. Sự thật ra sao, ta sẽ cùng tìm hiểu trong chương trình Diễn đàn kinh tế kỳ này với Nguyên Lam và chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa.

Nguyên Lam: Nguyên Lam xin kính chào ông Nghĩa cùng quý thính giả. Thưa ông, tổng kết về năm 2015 và nhìn ra viễn ảnh của năm 2016, kỳ này chúng tôi xin được đề cập đến Hoa Kỳ. Năm 2016, nước Mỹ lại có bầu cử và một đề tài sẽ được chú ý là tình hình kinh tế xã hội với sự sa sút của thành phần trung lưu trong khi kinh tế Hoa Kỳ lại có dấu hiệu khả quan hơn các khối kinh tế khác, khiến tuần qua Ngân hàng Trung ương Mỹ đã lần đầu tiên nâng lãi suất khỏi số không kể từ bảy năm nay. Ông nghĩ thế nào về đề nghị này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi cho rằng đây là đề tài lý thú và bổ ích, nếu chúng ta hiểu ra vài chuyện căn bản.

- Trước nhất, Hoa Kỳ là một quốc gia rộng lớn, gần như cả một lục địa với quá nhiều khác biệt bên trong, nên ta cần thận trọng khi tìm hiểu vì vấn đề không dễ tóm lược qua một câu hay một khẩu hiệu. Thứ hai, Hoa Kỳ là một nước tiên tiến nhất trong khối công nghiệp hóa Tây phương nên các vấn đề của nước Mỹ cũng hoàn toàn khác với những gì đang xảy ra tại Việt Nam. Chẳng những là khác, có khi còn trái ngược như khi ta nhìn vào một tấm gương, trái là phải và phải là trái! Thứ ba, Hoa Kỳ là xứ dân chủ, nên người ta có quyền đề cập tới mọi vấn đề chứ không có gì cấm kỵ, kể cả nhiều vấn đề rất lạ cho nước khác. Trên cơ sở của ba đặc điểm ấy, tôi xin đề nghị là ta sẽ nói đến một hiện tượng là sự khác biệt quá lớn về lợi tức khiến nhiều người Mỹ có thể phê phán sai, rằng tư bản chủ nghĩa dẫn đến bất công.

Nguyên Lam: Cám ơn ông Nghĩa nêu thẳng vấn đề này vì thế giới có nhiều người mong ước có được cuộc sống sung túc và tự do như dân chúng tại Hoa Kỳ và ngạc nhiên khi nghe thấy sự phê phán ấy. Thí dụ như trong cuộc tranh cử Tổng thống, Nghị sĩ Bernie Sanders bên đảng Dân Chủ nêu lý luận có vẻ xác đáng về chủ trương dân chủ xã hội của ông. Rằng thành phần giàu có phải đóng thuế cao hơn vì là những người giàu nhất, và tánh tham lam là cái gì đó chẳng ai chấp nhận được, thí dụ như trong hai năm khốn khó kinh tế vừa qua, tài sản của 15 người giàu nhất nước Mỹ đã tăng thêm 170 tỷ đô la và hơn tổng số tài sản của 130 triệu người thuộc thành phần nghèo nhất. Từ Việt Nam mà nghe như vậy thì người ta nên nghĩ sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ta nên biết chính khách này từng tôn sùng chủ nghĩa xã hội Liên Xô và bây giờ nói ra một phần sự thật để tranh thủ cử tri. Nhưng nếu một phần của ổ bánh mì vẫn là bánh mì, thì một phần của sự thật chưa là sự thật. Và thống kê thì không gian dối chứ kẻ gian dối vẫn có thể trích dẫn thống kê để biện minh cho lập luận của mình. Cái khó của nền dân chủ là người dân phải có sự hiểu biết tối thiểu để khỏi bị giới chính trị gây lầm lạc.

Tập đoàn phần mềm lớn nhất thế giới Microsoft của ông Bill Gates

- Trở lại sự thật khách quan thì người ta nghiệm thấy là trong 40 năm qua, thế giới có nhiều thay đổi lớn lao chưa từng thấy, xuất phát từ hai hiện tượng khác biệt mà bổ sung. Đó là cuộc các mạng về công nghệ tín học và toàn cầu hóa. Hoa Kỳ đi sớm nên gặp hậu quả mạnh nhất, loại hậu quả cũng tương tự như tại nhiều nước đã phát triển khác ở Âu Châu. Hậu quả ấy là thành phần trung lưu bị sức ép rất nặng của hình thái sinh hoạt mới và nhiều người đổi thay không kịp nên bị tụt hậu, lợi tức giảm sút, trong khi thiểu số năng động nhất, có khi thuộc thành phần trung lưu lại nhảy vọt lên trên, trong mươi năm trở thành tỷ phú giàu có nhất. Từ một chuyển động trường kỳ ấy mà vội kết luận rằng chủ nghĩa tư bản gây bất công xã hội là một kết luận sai. Lấy thống kê của hai năm qua như ông Bernie Sanders viện dẫn là điều sai hơn nữa vì những đổi thay ngắn hạn từ nạn Tổng suy trầm bảy năm về trước.

Nguyên Lam: Nguyên Lam xin hỏi ngay rằng vì sao ông cho rằng người ta kết luận sai khi nói chủ nghĩa tư bản gây bất công xã hội?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Người Mỹ sống trong thế giới quá rộng của họ nên ít nhìn ra xứ khác và hay hiểu lầm mà cũng chẳng biết là mình lầm! Họ không thấy là từ bốn chục năm qua, chính tư bản chủ nghĩa mới tạo ra nhiều đổi thay lớn lao trên toàn cầu khiến cả tỷ người thoát khỏi tình cảnh đói khổ và có sự sung túc chưa hề thấy trong lịch sử nhân loại. Tôi cho là tư bản chủ nghĩa, chứ không phải dân chủ chính trị, mới đẩy ra cái trớn của sự thịnh vượng. Sau đấy, cái trớn ấy cần được bổ sung bằng nguyên tắc dân chủ thì mới tránh được hiện tượng tiêu cực và bất công là “chủ nghĩa tư bản thân tộc”, crony capitalism, khi một thiểu số có chức có quyền lại trục lợi bất chính nhờ quy luật thị trường có hạn chế vì bị nhà nước quản lý. Đấy là đại thể của thế giới.

- Riêng tại Hoa Kỳ, tình hình lại hơi khác một chút mà nhiều người không nhìn ra. Hiện tượng toàn cầu hóa là tự do trao đổi trên toàn cầu có đặt ra quy luật mới, thí dụ như thay vì sản xuất lấy thì doanh nghiệp có thể mua sản phẩm ở nơi khác thì có lợi hơn. Ngày xưa, nơi đó là tỉnh bên hay tiểu bang khác, và tạo ra công ăn việc làm cho nơi khác. Ngày nay, nơi đó là xứ khác và gây phản ứng bảo hộ mậu dịch, là phản ứng đi ngược quy luật tiến hóa y hệt như trong buổi bình minh của cuộc cách mạng kỹ nghệ vào thế kỷ 19.

Nguyên Lam: Như ông vừa trình bày thì cùng với hiện tượng toàn cầu hóa, thế giới và Hoa Kỳ còn có cuộc cách mạng về công nghệ tin học với nhưng đổi thay lớn lao không kém. Hậu quả tích cực và tiêu cực của cuộc cách mạng ấy là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Khi ta có một hiện tượng mới, như “new technology” thì nên tìm ra từ mới để minh định nội dung và tránh hiểu lầm. Tôi gọi đó là “thuật lý”, là cái lý của kỹ thuật, tương tự như “triết lý”, “vật lý” hay “sinh lý”, nó bao gồm nhưng vượt ra khỏi công nghệ tín học.

- Từ ba bốn chục năm nay, tư bản chủ nghĩa, chứ không phải là xã hội chủ nghĩa hay cộng sản chủ nghĩa, đã tạo ra cuộc cách mạng thuật lý như cách mạng công nghiệp cách nay hai thế kỷ. Cuộc cách mạng thuật lý cho phép con người vận dụng nhiều phương tiện mới lạ chưa từng có để giải quyết nhu cầu của mình. Thí dụ ai cũng thấy là doanh nghiệp điện toán hay thông tin bỗng xuất hiện và làm giàu rất nhanh trong khi cũng đem lại nhiều đổi thay lớn trên thị trường. Thí dụ như Microsoft, Intel, Google hay Toshiba, Samsung, v.v…

- Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp tài chính, như các quỹ đối xung, hedge funds, hoặc y khoa hay sinh dược, bio-pharmaceutical hay biogenetic cũng khai thác loại thuật lý chưa từng có để ngồi nơi này sản xuất phẩm vật hay sự giàu có từ nơi khác. Những ai kịp thay đổi tại “nơi này” hay “nơi khác” thì được lợi tức cao hơn, giả dụ như kỹ sư Việt Nam làm cho Intel. Những ai ở tại Mỹ mà học không kịp thì đành chấp nhận việc làm khác với mức lương thấp hơn. Nếu họ oán kỹ sư Việt Nam hay y tá Ấn Độ cướp mất việc làm của họ thì ta nghĩ sao? 

- Giới chính trị thì không nghĩ hay giải thích mà chỉ khai thác tâm lý đó để bảo vệ nguyên trạng, là bảo hộ mậu dịch và chống toàn cầu hóa! Có khi với lý luận là công nghiệp và toàn cầu hóa hủy hoại môi sinh và làm nhiệt hóa địa cầu. Đấy chỉ là một biến thái mới của phản ứng cũ là chống tư bản chủ nghĩa dù chủ nghĩa này đã tự động giải quyết vấn đề và còn làm giàu thêm khi giải quyết các vấn đề ấy, thí dụ là môi sinh tại các nước tư bản tiên tiến đều ít bị ô nhiễm hơn các nước tân tòng đang phát triển.

Nguyên Lam: Có một vấn đề thường được nêu ra tại Hoa Kỳ là mức lương quá cao của giới lãnh đạo doanh nghiệp so với lợi tức sa sút của công nhân viên ở dưới. Ông nghĩ sao về hiện tượng này khi Chủ tịch hay Tổng quản trị một doanh nghiệp có lợi tức gấp 400 lần mức lương trung bình của các nhân viên ở dưới?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trong chuyện này, ta có ba vấn đề khác biệt. Thứ nhất là loại tư doanh với phần vốn tập trung vào thiểu số sáng lập. Nếu thành công thì mức lương của họ quả là rất cao, nhưng do chính họ quyết định ở bên trong. Mà đồng lương ấy chỉ là giá biểu của thị trường so với thành quả của sản xuất là doanh lợi. Thứ hai là loại doanh nghiệp gọi vốn trên thị trường cổ phiếu, và chủ đầu tư là các cổ đông có thể đề cử cơ chế đại diện là Hội đồng Quản trị để quyết định về thù lao thanh toán cho giới điều hành là những tay chuyên nghiệp về quản trị mà chưa chắc đã là chủ đầu tư. Thù lao ấy phải tương xứng với mức lợi nhuận họ đem lại cho chủ đầu tư và yêu cầu ở đây là thể thức quyết định phải công khai minh bạch để tránh lạm dụng là khi một thiểu số chia chác bạc tiền đáng lẽ phải phân phối đồng đều hơn cho các cổ đông.

- Chuyện thứ ba là nếu nhìn trong trường kỳ thì hiện tượng lương cao bổng hậu có tăng mạnh trong mấy chục năm liền nhưng lên tới đỉnh là năm 2000. Kể từ đấy thì mức lương “trung vị”, là có nửa cao hơn bằng với nửa thấp hơn, thật ra hết tăng mà giảm. Năm cuối có thống kê là 2014 thì lợi tức còn thua năm 2000. Chi tiết đáng chú ý bên trong là từ năm 2007 đến 2009, một phần trăm giàu có nhất nước lại thấy lợi tức giảm sút so với sản lượng kinh tế toàn quốc. Năm 2009 cũng là năm kinh tế hết suy trầm kể từ Tháng Bảy. Và trong viễn ảnh tăng giảm của mấy chục năm liền mà chọn hai năm cuối như ông Bernie Sanders vừa nói thì hoặc là ông ta không biết, hoặc cố tình nêu ra phân nửa của sự thật mà thôi!

Nguyên Lam: Quả thật như ông Nghĩa trình bày từ đầu, chuyện kinh tế và xã hội của nước Mỹ không đơn giản chút nào. Câu kết luận của ông trong dịp tổng kết này là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thứ nhất, trong nền dân chủ, người dân nên tập thói quen nghi ngờ các chính trị gia muốn xin phiếu để làm “đầy tớ” của mình, và suy xét kỹ từng thông điệp của họ vì dễ có sai lầm hay lung lạc. Thứ hai, trong kinh tế chính trị học – hai điều ấy là hai mặt của một đồng tiền – chính trị hay chính sách có khi gây hậu quả bất lường về kinh tế mà cả chục năm sau người ta mới biết được.

- Về cụ thể thì khi xét vào lợi tức người dân, ta nên phân biệt lợi tức trước và sau thuế vì ở giữa thì thuế khóa theo phép lũy tiến có phần nào giới hạn sự bất công và tạo ra mạng lưới xã hội cưu mang dân nghèo. Kế đó, xét về lợi tức thuần sau thuế thì quả là thành phần trung lưu tại Mỹ, khoảng 120 triệu người, có mức sống chật vật hơn từ 30 năm nay. Bên trong, giới trung lưu có thể cải tiến mức sống để thành thượng lưu thì ít đi mà nhiều hộ gia đình còn tụt xuống cấp dưới. Họ không theo kịp đà tiến hóa và hết là thành phần mà tư tưởng và lối sống đã từng là cột trụ văn hóa hay mẫu mực cho xã hội Mỹ. Đấy là một vấn đề nghiêm trọng cho Hoa Kỳ, theo tiêu chuẩn rất cao của nước Mỹ, nhưng không thể giải quyết trong một chu kỳ bầu cử. Tuy nhiên việc bầu cử cũng là cơ hội nêu vấn đề để quần chúng quan tâm theo dõi các giải pháp được đề nghị.

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á châu Tự do xin cảm tạ ông Nghĩa về bài tổng kết này và nhân đây xin kính chúc ông Nghĩa cùng toàn thể quý thính giả một mùa Giáng Sinh ấm cúng.

Kinh Bang Tế Thế

Nguyễn-Xuân Nghĩa - Tuần báo Sống 151222

"Vùng Oanh Kích Tự Do"

Đầu Năm Bói Quẻ Mai Hoa

 * Janet Yellen thả ông thần *

Trong tiệc rượu cuối năm, khi quần hào đang luận về chuyện năm tới thì khách có người hỏi kẻ viết một việc lảng nhách là Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ lần đầu tiên nâng lãi suất khỏi sàn kể từ cuối Tháng Chạp năm 2008.

Lảng nhách vì quần hào và thực khách chẳng ai chơi stock hay đầu tư vào thị trường trái phiếu và bàn tiệc nhìn vào hồ sơ kinh tế thấy tối mò mò như… Kinh Dịch! Thấy khách khẩn thiết và không say, người viết tin là khách hỏi thật.

Bèn hát đồng dao, bài Thả Đỉa Ba Ba của con nít. Lời rằng:

Thả đỉa ba ba

Chớ bắt đàn bà

Phải tội đàn ông

Cơm trắng như bông

Gạo tiền như nước

Đổ mắm đổ muối

Đổ chuối hạt tiêu,

Đổ niêu nước chè,

Đổ phải nhà nào

Nhà đó phải chịu!

Thấy cử tọa lặng thinh nhìn nhau ái ngại cho tâm thần của người viết, mình biết là đã lôi kéo được sự chú ý của bàn tiệc.

Năm 2008 đó, Hoa Kỳ bị khủng hoảng tài chánh manh nha từ đầu năm, tới Tháng Chín thì tổ hợp Lehman Brothers và các đại gia khác đổ ụp giữa trận suy trầm kinh tế khởi sự từ Tháng 12 năm 2007. Sau đó, hai đời Tổng thống (George W. Bush và Barack Obama) cùng hai đời Thống đốc Ngân hàng Trung ương (Ben Bernanke và Janet Yellen) ráo riết bơm tiền để kích thích kinh tế. Người ta hạ lãi suất tới sàn (từ 0 tới 0,25%) rồi mua vào trái phiếu và trả bằng tiền… điện, tới mấy ngàn tỷ đô la, gọi là “quantitative easing”.

Nhờ vậy, kinh tế Hoa Kỳ có thể đã tránh được một vụ Tổng khủng hoảng ai cũng nhắc tới, như thời 1929-1933, với nỗi sợ hãi. Loạt biện pháp cực kỳ bất thường ấy - chưa từng thấy kể từ khi Ngân hàng Trung ương Anh quốc bắt đầu lập thống kê về lãi suất vào năm 1694 - mở ra một kỷ nguyên mới về kinh tế học. Mới và lạ, nhưng chửa chắc là đã hay!

Thấy người viết như đứng trên bục giảng bài, khách bắt đầu ngao ngán. Chắc là chàng say! Mà, nhà bác này, chuyện ấy liên hệ gì đến “thả đỉa ba ba”?

Vì trong thế giới toàn cầu hóa ngày nay, khác hẳn ngày xưa, thì gạo tiền như nước của Mỹ cứ đổ mắm đổ muối vào nhà thiên hạ. Tiền nhiều và rẻ như nước đã chan hòa thị trường làm tổng số nợ trên toàn cầu tăng 30% so với cái đỉnh đã quá cao của năm 2008. Các nước đang phát triển mắc nợ nhiều nhất. Và nay lãi suất tại Mỹ lại tăng thì đấy là cái nạn “đổ phải nhà nào, nhà đó phải chịu!”

Các quốc gia mắc nợ thầm mong lãi suất tại Mỹ chỉ tăng chầm chậm trong vài năm tới, để sợi dây thòng lọng đừng xiết vào quá lẹ. Ngân hàng Trung ương Mỹ cũng dự trù là chỉ tăng 100 điểm căn bản (1%) trong vòng năm tới và dự đoán rằng từ nay đến 2019, kinh tế Hoa Kỳ sẽ không bị suy trầm. Người viết này không mấy tin như vậy. Và nếu quẻ “Dịch” ấy đúng - tức là kinh tế Mỹ có thể bị suy trầm nữa - thì sao? Thì lãi suất vừa nhích tới 0,50% sẽ lại bị cắt để kích thích kinh tế.

Nghĩa là trở lại số không nữa! Và đom đóm sẽ lại bay qua, thầy tưởng là ma thầy ù thầy chạy….

Khách ngồi bên có vẻ bất cần tới dự đoán ngược ấy mà lấy tay chấm chấm quanh bàn tiệc như con trẻ hát khúc đồng dao. Rồi la lớn như một phát giác: “Hèn gì thiên hạ ghét Mỹ!”

Đệ nhất siêu cường này có đệ nhất ngoại tệ là đồng Mỹ kim. Khi hữu sự thì Hoa Kỳ bơm tiền ào ạt để giải quyết bài toán của mình và nhà nào ham rẻ mà cứ đi vay như thổi bong bóng thì ráng mà chịu. Bấy giờ bàn tiệc mới thấm thía bài đồng dao kinh tế!

Nhưng mà ghét Mỹ cũng thừa… và cách ngôn ở đây là cũng nên chừa cái tật lừa Mỹ!

***

Bị quần hào làm rộn về chuyện kinh tế, người viết bèn đáp lễ bằng chuyện kinh bang tế thế.

Đấy mới là nội dung quẻ bói đầu năm.

Trước khi có Marx và đám cải mả ở Ba Đình nói phét về “kinh tế chính trị học Mác-Lenin”, ông tổ về kinh tế thị trường là Adan Smith đã dùng chữ “kinh tế chính trị” như hai mặt của một đồng tiền. Kinh tế cũng là chính trị, và quốc gia là nơi mà cả hai khái niệm đều vận hành.

Dù sau, và nhờ đi sau, ta sáng hơn người đi trước. Chữ “kinh tế” như chúng ta hiểu ngày nay là cách viết tắt về thuật “kinh bang tế thế”. Khởi đầu là bang, là quốc, là nước, nhưng tột cùng của mở rộng là thế, là đời. Và đối tượng luân lý của kinh tế nằm ở chữ “tế”, viết với bộ “thủy”, có nghĩa là vượt sông, là cứu người! “Ra tay tế độ cứu người trầm luân” cũng là kinh tế vậy….

Khách có người lại xoa cái đầu láng bóng và hỏi vặn: “Chẳng hóa nhà bác lại ưa chuộng văn hóa Trung Hoa đến vậy sao?” - Thưa rằng khổng khồng không!

Tới cuối thế kỷ 19, các nước Tây phương mới dại dột tách riêng kinh tế học khỏi chính trị học, như một bộ môn độc lập, trong khi Minh Trị Thiên Hoàng của nước Nhật lại yêu cầu học sĩ trong triều tìm ra một từ để phiên dịch với nội dung bao trùm lên cả hai, là kiến quốc và cứu đời. Chữ “kinh bang tế thế” ấy là sản phẩm Phù Tang, Made in Japan, chứ không phải của Chệt Luộc.

Chỉ vì từ Adam Smith đến tư tưởng canh tân của Nhật, người ta không hề tách rời thị trường khỏi quốc gia.

Thị trường là nơi vận hành của quy luật lời lỗ mà ta gọi là kinh doanh, và nếu quốc gia mà quên lý tưởng tế thế thì nhà nước, chính quyền, sẽ tác động vào thị trường để trục lợi cho tay chân. Đấy là “kinh tế thị trường dưới sự quản lý của nhà nước”, đầu nguồn của hiện tượng “tư bản thân tộc”, crony capitalism, có thể thấy chạy dọc từ Bắc Kinh đến Hà Nội và chan hòa trong thành phố mang tên Bác - như một xác nhận khá tục tĩu! Từ đó mới có nạn bất công xã hội là một thiểu số ở trên lại có chức có quyền và có tiền hơn hẳn quần chúng nhân dân lao động nhếch nhác ở dưới….

Bấy giờ khách vỡ lẽ, bèn vén môi cười tồ tồ: “Quan bác mới đểu làm sao!”

Nhà tớ có đểu thì cũng chưa bằng đảng ta, là nơi bọn sai nha bồi bút trong ban Tuyên huấn Trung ương vẽ ra những nghị quyết hươu vượn để biện minh cho việc cướp đất và bán nước - hầu “tiến lên xã hội chủ nghĩa”.

Trên bàn tiệc, có người im lìm chẳng nói một câu, khi ấy mới bật hỏi: “Không nói về kinh tế mà luận về Kinh Dịch thì nhà thầy thấy gì trong năm Thân này?”

Bèn bói!

***

Nhìn đồng hồ và tung gói tăm đếm quẻ Mai Hoa, đây là những gì có thể xảy ra từ năm Thân:

Nước Mỹ lấy của đi thay người, sẽ còn là siêu cường số một, và duy nhất, suốt vài chục năm tới, trong niềm thất vọng của Obama. Trung Hoa vằng vặc thì ngáp ngáp và tăng cường độc tài cho tới khi rã nát. Đối diện, Nhật Bản lại lên ngôi cường quốc lãnh đạo Đông Á về cả kinh tế lẫn quân sự. Ở giữa, Âu Châu thu gọn mục tiêu và lý tưởng, với sự lụn bại của nước Đức và nhường vị trí lãnh đạo cho Ba Lan cùng các nước Đông Âu cũ, trước sự phân hóa của Liên Bang Nga thành nhiều mảnh….

Thế còn khủng bố ISIS?

Cứ như quẻ này thì ISIL sẽ còn bành trướng, nhưng càng mở càng mỏng cho tới khi bị Thổ Nhĩ Kỳ chọc thủng. Xứ Thổ, chứ không phải Iran của dân Ba Tư, sẽ lấn vào thế giới Á Rập và tìm lại vị trí xa xưa của Đế quốc Ottoman!

“Nước Việt tôi đâu?” Có ai đó thất thanh. Ngườt viết bèn nhìn lại quẻ Mai Hoa Dịch Số và nâng ly: “Sẽ ra khỏi cái nghiệp quận huyện của Trung Quốc!”

Con Bé Con ngồi bên mới, lần đầu tiên trong đời, tự rót cho mình một ly Cognac….

Happy Near You.