Thứ Ba, tháng 4 28, 2015

Anh Hùng Trổ Nóc



Nguyễn-Xuân Nghĩa - Người Việt 150427
"Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài"

Một cách nhìn khác về 1975


 * Có ai bút ghi những tổn thất này không? "




John le Carré là nhà văn khét tiếng về truyện gián điệp sau khi phục vụ ngành tình báo của Anh. Sau năm 1963, cuốn “The Spy Who Came in from the Cold” đưa ông lên đài danh vọng và ông rời cơ quan MI6 để thành nhà văn toàn thời. Sau đấy, bộ truyện về mấy chục năm đấu trí giữa trùm tình báo George Smiley của Anh với đối thủ là Karla của Liên bang Xô viết là pho sách ly kỳ cho người thích đọc truyện gián điệp theo lối nghiêm và buồn, chứ không để giải trí như với điệp viên James Bond của Ian Fleming.

Nhưng vì sao trong một bài bình luận vào dịp 30 Tháng Tư, người viết lại nhớ tới John le Carré?

Vì trong pho truyện ba cuốn, về sau in thành một tập gần ngàn trang, tác giả có nhắc đến biến cố này ở cuốn thứ nhì, The Honourable School Boy, xuất bản năm 1977. Một nhân vật trong truyện dí dỏm so sánh việc Mỹ tháo chạy khỏi Việt Nam như một thanh niên trổ nóc khỏi ổ điếm khi bị cảnh sát truy lùng!

Như nhiều trí thức uyên bác của Anh, John le Carré không đánh giá cao đệ nhất siêu cường. Quá trẻ trung và hung hăng. Người viết này thấy thú vị nên nhớ mãi ẩn dụ trổ nóc. Không phải là người dân Việt khốn khổ trên mấy bậc thang cuối của sân thượng tòa Đại sứ Hoa Kỳ mà là một thanh niên bảnh bao như cậu ấm John Kennedy….



***


Người ta có nhiều cách lý giải sự thất bại của nước Mỹ tại Việt Nam.

Trước hết, Hoa Kỳ đã thất bại tại Việt Nam, chứ không nên luận giải rằng thua me gỡ bài cào, Hoa Kỳ có mưu lớn cho một mục tiêu trường kỳ. Nói vậy thì vẫn chưa khỏi bệnh phục Mỹ.

Theo định nghĩa của Ngũ Giác Đài, Hoa Kỳ tham dự cuộc chiến Việt Nam từ mùng một Tháng 11 năm 1955 cho tới khi mọi chuyện ngã ngũ vào ngày 30 Tháng Tư năm 1975, dù các đơn vị tác chiến Mỹ đã ra khỏi Việt Nam từ năm 1973, sau Hiệp định Paris ngày 27 Tháng Giêng năm đó. Từ 1955 đến 1964, Hoa Kỷ đã viện trợ cho Việt Nam Cộng Hòa về kinh tế lẫn quân sự ba tỷ 300 triệu đô la. Từ 1965 đến 1975 là 22 tỷ. Tổng cộng là hơn 25 tỷ đô la trong hai chục năm. Và Hoa Kỳ mất hơn 58 ngàn thanh niên trai tráng, chưa kể các thương phế binh.

Kết quả là miền Nam rơi vào chế độ cộng sản và đến nay, 40 năm sau, vẫn chưa có tự do. Kết quả là từ 1975, mỗi khi Mỹ can thiệp về quân sự ở bất kỳ nơi nào, thiên hạ lại cảnh báo “coi chừng lại là một Việt Nam nữa”. Kết quả là nhiều quốc gia không còn tin vào nước Mỹ và nhiều đối thủ thì hết sợ, từ Iran năm 1979 đến khủng bố al-Qaeda sau này.

Sau những hứa hẹn, cam kết và tổn thất mọi mặt mà đạt kết quả ấy thì đấy là định nghĩa của thất bại. Vì sao lại như vậy?


***


Vì nhiều lý do lắm. Nhìn từ bên ngoài thì đây là vài lý do đáng ngẫm...

Từ khi quan tâm đến Đông Nam Á vào tàn cuộc của Thế chiến II, Hoa Kỳ có nhiều mục tiêu dời đổi với Đông Dương và Việt Nam, một vùng đất mà lãnh đạo Mỹ chửa biết là gì. Mỗi khi họ đổi mục tiêu lại áp dụng chiến lược và chánh sách khác, thường thì đơn phương, chẳng báo trước. Từ các Tổng thống Roosevelt tới Truman, Eisenhower, Kennedy, Johnson rồi Nixon, Hoa Kỳ có ít ra năm lần thay đổi về chánh sách, khi thì giải thực, khi thì lập tiền đồn be bờ cộng sản tại Đông Nam Á, khi thì xây dựng dân chủ, lúc lại kết ước với Trung Quốc, v.v....

Khi nhập cuộc, Hoa Kỳ tự chuẩn bị cho cuộc chiến quy ước cũ, chiến tranh Cao Ly 1950-1953, mà không ý thức được hình thái chiến tranh toàn diện, kết hợp khủng bố với tuyên truyền, khuynh đảo, phá hoại, nổi dậy và sau cùng là trận địa chiến. Hoa Kỳ “Mỹ hóa” cuộc chiến Nam, tổ chức lại quân lực Việt Nam cho hình thái chiến tranh không thích hợp với thực tế của một chiến trường muôn mặt. Vào trận rồi, 12 năm sau là 1962 Hoa Kỳ mới có chiến lược và tổ chức cho cuộc chiến kết hợp quân sự với chính trị. Và 10 năm sau lại “Việt hóa” cuộc chiến, cho tới ngày trổ nóc.

Một lý do thất trận đầu tiên của Mỹ là… quân sự. 

Hoa Kỳ tốn kém rất nhiều để be bờ ngăn chặn và ào ạt oanh tạc miền Bắc mà không hiệu quả, cho đến khi biết sử dụng “bom khôn”, từ Tháng Tư năm 1972. Đấy là bước ngoặt có thể dẫn tới đại thắng. Nhưng khi ấy, dân Mỹ đã nản chí và lãnh đạo phất cờ cho mục tiêu khác.

Lý do thất trận thứ hai là chính trị. Khá dễ hiểu. Sơ đẳng là Hoa Kỳ đặt ra tiêu chuẩn khác biệt cho hai miền Nam Bắc. 

Lần đầu tiên mới có độc lập trên phân nửa lãnh thổ sau 80 năm thực dân và 10 năm chinh chiến, Miền Nam phải có dân chủ! Đấy là một nguyên tắc mà Hoa Kỳ mất gần 200 năm mới tạm hoàn thành, từ 1789 đến 1965. Sự phán xét thiên lệch của truyền thông nông cạn tác động ngược vào dư luận và Quốc hội khiến Mỹ không thể kéo dài cuộc chiến. Trong khi đó, Miền Bắc được chấm một lần, rồi thôi, là cộng sản độc tài, cho nên những chuyện phi nhân nhất cũng vẫn là hợp lý, chẳng đáng nói. 

Ngày nay, nhận thức thiên lệch đến bất công ấy vẫn chưa dứt. 

Lý do thất trận thứ ba là kinh tế. Hơi lạ từ một siêu cường kinh tế!

Sau khi tổ chức lại quân đội của miền Nam theo nhận thức nông nổi của mình, Hoa Kỳ tổ chức lại nền kinh tế qua hai kế hoạch viện trợ. Chương trình viện trợ thương mại CIP (Commercial hay Commodity Import Program) là một áp dụng của Kế hoạch Marshall để tái thiết Âu Châu sau Thế chiến II. Khi ấy, Âu Châu là các nước đã công nghiệp hóa, không bị chiến tranh toàn diện như miền Nam bất ổn và chưa phát triển. Đem kế hoạch viện trợ ấy cho Việt Nam dẫn tới hậu quả trái ngược với mục tiêu. 

Quốc gia cầu viện là Việt Nam phải tiêu thụ nhiều thì mới có tiền cho ngân sách quốc gia. Trong thời chiến, chỉ có thành thị và vài vùng ổn định mới có khả năng tiêu thụ ấy, khiến xã hội vỡ đôi, với thành phố phồn thịnh và nông thôn rách nát. Việc lính Mỹ gia nhập ồ ạt và viện trợ dồi dào còn dẫn đến nạn buôn lậu đồ PX và tham nhũng từ các tổ chức cấp viện của Mỹ ra tới bên ngoài. Ống kính truyền thông chụp lấy, phóng về cho Quốc hội mù lòa một hình ảnh lệch lạc của miền Nam. 

Chương trình kia, PL 480 hay Nông phẩm Phụng sự Hòa bình, là một sự phi lý khác. 

Hoa Kỳ kết hợp mục tiêu bảo vệ nông gia ở nhà với mục tiêu an ninh chiến lược ở ngoài: mua nông sản như ngô bắp thóc gạo hay bông vải của họ để viện trợ các nước đồng minh. Quốc gia cầu viện dùng tiền đó tài trợ ngân sách quốc phòng, Nhưng theo luật Mỹ, nền kinh tế không được chế biến các sản phẩm viện trợ này để cạnh tranh với doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam hay bất kỳ nơi nào khác. 
Chưa nói đến yếu tố an ninh, cái khung viện trợ ấy cản trở sự hình thành của kỹ nghệ nội địa. Giải pháp tạm bợ đành là “thay thế nhập cảng”, một thời được coi là chân lý kinh tế.

Nam Hàn và Đài Loan ý thức được nhược điểm của viện trợ Mỹ nên tìm cách giải thoát và thoát được vì họ không bị chiến tranh khuynh đảo ngay trong lãnh thổ. Việt Nam thì không. Khi Mỹ cố tình cúp viện trợ thì phải sụp đổ. Lại còn bị Quốc hội Mỹ nhục mạ với sự phụ họa của báo chí.

Ngày chín Tháng Tám năm 1974, Tổng thống Richard Nixon từ chức để khỏi bị bãi chức vì vụ Watergate. Một quyết định sau cùng của ông là ký đạo luật viện trợ quân sự cho miền Mam một tỷ đô la cho 11 tháng sắp tới. Ngay sau khi ông từ chức, Hạ viện cắt luôn thành 700 triệu, rồi 300 triệu. Miền Nam được trao trọn gói cho miền Bắc. “Cho thỏa lòng mơ bạn Bắc Kinh.”

Kết luận? 

Khi chàng trai trổ nóc, nàng Kiều dại có khóc cũng thừa.


3 nhận xét:

  1. HoaKỳ cứ phải "khổ" dài dài khi những học giả cứ yêu thích những trí thức uyên bác cuả Anh Quốc rồi chọc quê "siêu cường non nớt hung hăng". Quái một cái là họ chẳng chịu ra ứng cử làm chính khách, tổng thống cho dân được nhờ, cứ mắng nhiếc hoài làm lỗ tai cuả nước Mỹ muốn... khóc. :-)
    Chàng "trổ nóc" ở khắp nơi mà vẫn còn rất nhiều nơi, trong và ngoài nước Mỹ, cứ mãi đã và đang đợi chờ chàng đến trổ, đời ngang trái vậy đó. Nàng Kiều chữ S cũng muốn được chàng đến trổ dù biết chẳng được cái chi, nhưng vẫn cứ vói vậy, để được chàng thương mà nương tay, được chàng trổ cũng khổ, không được chàng đến trổ cũng khổ mà. Anh em máu chảy ruột mềm, học giả uyên bác, phúc hậu phải tìm ra một cách trừ tà nhưng cứu nạn, đừng làm cho con thuyền Việt Nam nát bét ra vì sóng cả ba đâo. Giành lấy tay lái, cho thuyền trưởng dỏm về hưu bình an. Chấm dứt nghiệp chứớng, không gây oan mới. Amen. Mô Phật.

    Trả lờiXóa
  2. Sau khi tổ chức lại quân đội của miền Nam theo nhận thức nông nổi của mình, Hoa Kỳ tổ chức lại nền kinh tế qua hai kế hoạch viện trợ. Chương trình viện trợ thương mại CIP (Commercial hay Commodity Import Program) là một áp dụng của Kế hoạch Marshall để tái thiết Âu Châu sau Thế chiến II. Khi ấy, Âu Châu là các nước đã công nghiệp hóa, không bị chiến tranh toàn diện như miền Nam bất ổn và chưa phát triển. Đem kế hoạch viện trợ ấy cho Việt Nam dẫn tới hậu quả trái ngược với mục tiêu.
    -------------------------

    Theo cháu thấy chưa hợp lý lắm, việc CIP và Food for peace k hiệu quả là vì VN còn chiến tranh nên k phát huy hết tác dụng, chứ châu Âu thì bị chiến tranh toàn diện nên nát như tương tàu sau 1945 mà?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chương trình CIP có kết quả cho việc tái thiết Âu Châu khi chiến tranh ĐÃ kết thúc, áp dụng việc đó cho một xứ mà chiến tranh ĐANG xảy ra có thể là vấn đề!

      Chính phủ VN cho nhà nhập cảng VN mua hàng hóa của Mỹ trong một danh mục nhất định với hối suất thấp hơn hối suất thị trường (sai biêt này cũng là một hình thức viện trợ) để phân phối cho giới tiêu thụ tại VN. Giới tiêu thụ mua hàng đó bằng tiền Việt Nam và dòng tiền đó được đưa vào Quỹ Đối Giá Viện Trợ Mỹ (Counterpart fund) để tài trợ ngân sách. Họ càng tiêu thụ thì ngân sách càng có tiền. Kiểm soát lạm phát trong hoàn cảnh như vậy không phải là dễ.

      Viện trợ kiểu ấy khiến cho VN có rất nhiều hàng hóa, xe cộ, cao ốc tại thành phố, tạo ra hình ảnh thịnh vượng hơn hẳn thôn quê bị chiến tranh tàn phá.

      Từ Quốc hội Mỹ nhìn ra thì giới dân cử Mỹ cho rằng dân Mỹ đóng thuế cho dân Việt Nam hưởng thụ trong chiến tranh, nhờ sự bảo vệ của quân đội Mỹ. Đôi khi có bị gián đoạn khi thành phố bị tấn công.

      Đấy là ấn tượng không hoàn toàn đúng, nhưng vẫn gây hậu quả bất lợi về chính trị. Khi chiến tranh kéo dài, Quốc hội Mỹ sốt ruột, nản chí và nghĩ đến việc cắt giảm viện trợ.

      Trường hợp kia là hàng tiêu thụ của lính Mỹ, nhập cảng miễn thuế qua hệ thống PX, bị chính người Mỹ đánh cắp và tẩu tán ra ngoài qua hệ thống buôn lậu. Không có Mỹ ở trong đẩy ra thì ai buôn được các mặt hàng ấy?

      Trong chiến tranh, thị trường Việt Nam có đầy mặt hàng "duty free" và báo chí hay nhà quan sát ngây ngô của Mỹ kết luận ngay rằng đây là một xứ chỉ biết hưởng thụ, không muốn chiến đấu.... Họ không ra khỏi thành phố thì khó biết được sự thật ở nơi khác.

      Xóa